اقتصاد ۲۴- ناترازی انرژی زمانی رخ میدهد که مصرف از تولید پیشی بگیرد. در شرایطی که هر سال روبان قرمز افتتاح نیروگاههای جدید توسط وزرای مختلف نیرو قیچی میشود، چرا با مشکل کمبود برق بهویژه در ایام تابستان که اوج مصرف است، مواجه میشویم؟ مشکل کمبود انرژی، صرفا معطوف به بخش برق نیست، نبود گاز در زمستان و عدم وجود امکان تامین سوخت پاک، نیروگاهها را مجبور به مازوتسوزی یا خاموشی در فصل سرد سال میکند که این مسئله هم میتواند برای کشور مشکلساز باشد.
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، ناترازی انرژی یکی از مهمترین ابرچالشهای پیش روی دولت آینده خواهد بود. مشکلی که برای حل آن و رفع عقبماندگیها نیاز به برنامهریزی دقیق و سرمایهگذاری هنگفت است. حل مشکل ناترازی از مسیرهای مختلف امکانپذیر است، اما کدام مسیر بهترین گزینه برای کشور خواهد بود؟
محمد مروتی استاد اقتصاد دانشگاه خاتم در رویداد رونمایی از بسته نجات اقتصاد ایران ناترازی انرژی در بخشهای مختلف را یکی از مشکلات اساسی کشور توصیف کرد.
وی افزود: در حوزه برق، ظرفیت تولید رشد داشته است، ولی مصرف، رشد بیشتری از تولید داشته است. مصرف همواره از تولید جلو میزند و این باعث ایجاد فاصله بین تولید و مصرف میشود که با خاموشی خانوارها یا قطع برق صنایع مدیریت میشود.
مروتی اضافه کرد: روشهای مقابله با ناترازی افزایش تولید و یا کاهش مصرف است. برای افزایش تولید نیازمند سرمایهگذاری هنگفت هستیم. هر پنج سال ۱۰ میلیارد دلار باید هزینه کنیم که مثلا بنزین را به سمت تراز بودن برسانیم. یا اینکه یارانههای زیادی باید بدهیم و واردات کنیم. این مسئله منجر به کسری بودجه و تورم میشود. راه افزایش تولید، یک راه بیپایان است.
مروتی بیان کرد: راه کاهش مصرف با اصلاح قیمت امکانپذیر است و واقعا این شیوه کار میکند. ارتقای فناوری هم یک راه دیگر کاهش مصرف است. از تحولات دنیا مثل انرژی تجدیدپذیر نباید غافل شد، زیرا هزینههای تولید انرژی تجدیدپذیر، کاهش چشمگیری یافته است. این سیاست با اجرای ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید نیز سازگار است.