۱۴۰۳/۰۴/۰۷ ۱۴:۰۸
پرسش:
بر اساس روایات معصومان علیهمالسلام، انجام اعمال نیک، آیا تأثیر در شخصیت انسان هم دارد و یا اینکه فقط انجام دادنش سبب کسب ثواب میشود؟
پاسخ:
در احادیث اسلامی برای بسیاری از اعمال و عبادات فواید و آثاری بیان شده است. برخی از این آداب دارای اثر معنوی هستند و برای انسان کسب فضیلت و ثواب میکنند؛ اما مطابق روایات، با انجام و استمرار بعضی دیگر از کارها، تأثیرات مثبتی نیز بر شخصیت افراد میگذارند. در ادامه برخی از این آثار بیان خواهند شد.
تأثیرات اعمال نیک بر شخصیت
هر عمل مثبتی دارای اثراتی بر روح و روان آدمی نیز هست. به همین جهت اهلبیت علیهمالسلام سفارش کردهاند تا انسان کار خوب را برای خودش بهصورت عادت درآورد. امام سجاد علیهالسلام دراینباره فرمودهاند: «أُحِبُّ لِمَنْ عَوَّدَ مِنْکُمْ نَفْسَهُ عَادَهً مِنَ الْخَیْرِ أَنْ یَدُومَ عَلَیْهَا» دوست دارم کسی که از شما عادت نیکی را پذیرفته است آن را پیوسته ادامه دهد! انجام و عادت به نیکی میتواند بر شخصیت افراد تاثیرگزار بوده و در تکامل شخصیتی و منش او مؤثر باشد. در ادامه برخی از تأثیراتی که اعمال میتوانند بر شخصیت افراد داشته باشند بیان میشوند:
1- نرمخویی
مطابق احادیث، برخی اعمال در اخلاق انسان تاثیرگزار هستند و میتوانند موجب نرمخویی و خوشاخلاقی افراد گردند. بهعنوانمثال، صلهرحم یکی از این موارد است. امام صادق علیهالسلام در این زمینه میفرمایند: «صِلَهُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُق». (1) صلهرحم اخلاق را خوب میکند. یا در حدیثی دیگر از این امام بزرگوار، خواندن نماز شب، موجب نرمخویی و خوشاخلاقی دانسته شده است. «صَلاهُ اللَّیْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلْقَ». (2) نماز شب، انسان را خوشسیما، خوشاخلاق میکند. مطابق این روایت، نماز شب نهتنها بر شخصیت درونی بلکه بر ظاهر بیرونی افراد نیز تأثیر گزار است. همچنین در روایتی دیگر بیانشده که وقتی کسی اخلاقش بد شد، در گوشش اذان گفته شود، ظاهراً شنیدن اذان از مواردی است که میتواند در اخلاق افراد مؤثر باشد. «مَنْ سَاءَ خُلُقُهُ فَأَذِّنُوا فِی أُذُنِه». (3) هر که اخلاقش بد شد در گوشش اذان بگویید.