موفقیت در کسبوکار نباید به قیمت از دست رفتن آرامش خانواده تمام شود
به گزارش بازارکار به نقل از ایلنا، در شرایطی که اقتصاد کشور با تورم، نوسانات نرخ ارز و کاهش قدرت خرید مواجه است، کسبوکارهای خانوادگی و خانوادههای کارآفرین بیش از گذشته با چالشهای اقتصادی، مدیریتی و ارتباطی روبهرو هستند؛ چالشهایی که در کنار تداوم فعالیت اقتصادی، میتواند بر انسجام و کیفیت روابط خانوادگی نیز اثرگذار باشد.
افزایش هزینههای تولید، فشار بر نقدینگی، دشواری حفظ و جذب نیروی انسانی و همچنین تغییر نگرش و انتظارات نسلهای جدید، خانوادههای کارآفرین را در موقعیتی قرار داده است که در آن، تداوم کسبوکار و حفظ انسجام خانواده به یکدیگر گره خوردهاند.
در چنین شرایطی، موضوع پایداری کسبوکارهای خانوادگی دیگر صرفاً یک دغدغه اقتصادی یا مدیریتی نیست، بلکه مسئلهای است که با معیشت، اشتغال و آرامش خانوادههای کارآفرین نیز ارتباط مستقیم دارد.
در همین راستا، کوچینگ تخصصی خانواده کارآفرین بهعنوان رویکردی که بر ایجاد تعادل میان الزامات کسبوکار و کیفیت زندگی خانوادگی تمرکز دارد، تلاش میکند به خانوادههای کارآفرین در مواجهه با چالشهایی همچون بحرانهای اقتصادی، تعارضات خانوادگی، انتقال کسبوکار میان نسلها و تصمیمگیریهای دشوار کمک کند.
برای بررسی این موضوع و چالشهای پیش روی خانوادههای کارآفرین، با مهدی آریافر، متخصص کوچینگ خانواده کارآفرین، به گفتوگو نشستیم.
آریافر در گفتوگو با ایلنا، با اشاره به تأثیر فشارهای مدیریتی و اقتصادی بر روابط خانوادگی، بر ضرورت تفکیک نقشهای کاری و خانوادگی تأکید کرد و گفت: «ترس از بازار، نوسانات مالی و تمایل به کنترل مستقیم امور، گاهی موجب میشود کارآفرین بخش زیادی از زمان و انرژی خود را صرف کسبوکار کرده و از حضور مؤثر در کنار همسر و فرزندان غافل شود.»
وی افزود: «انتقال ادبیات دستوری و کنترلگر محیط کار به خانه میتواند موجب کاهش صمیمیت و افزایش فاصله عاطفی اعضای خانواده شود. همچنین فشارهای ناشی از مسائل مالی مانند نوسانات ارز و تعهدات اقتصادی، در صورت مدیریت نشدن، ممکن است به شکل اضطراب و خشم وارد فضای خانواده شود.»
آریافر، آموزش تفکیک نقشهای کاری و خانوادگی، تعیین مرز میان کار و زندگی شخصی و افزایش کیفیت حضور در کنار خانواده را از مهمترین راهکارها دانست و ادامه داد: «خانواده نیز برای حفظ انسجام و پایداری به ساختار، ارتباط مؤثر و هوش هیجانی نیاز دارد.»
وی تصریح کرد: «آرامش و ثبات خانوادگی علاوه بر تقویت روابط، میتواند تمرکز کارآفرین و کیفیت تصمیمگیریهای مدیریتی و مالی او را افزایش دهد؛ بهگونهای که همسر و فرزندان به جای تحمل هزینههای عاطفی موفقیت، در آرامش و دستاوردهای آن سهیم باشند.»
ضرورت گفتوگوی بیننسلی در کسبوکارهای خانوادگی
آریافر با اشاره به چالش انتقال مدیریت میان نسلها گفت: «تغییر رویکرد نسل جدید، در صورت مدیریت صحیح، تهدیدی برای سنت نیست و میتواند زمینهساز نوسازی و تداوم کسبوکارهای خانوادگی باشد.»
این پژوهشگر رفتارشناسی خانواده کارآفرین افزود: «زمانی که نسل مؤسس، تجربه خود را معادل حق تصمیمگیری مطلق بداند و نسل جدید نیز نوآوری را به معنای کنار گذاشتن گذشته تلقی کند، تعارض نسلی افزایش مییابد. این اختلافها بیش از آنکه ناشی از تفاوت دیدگاه باشد، از نبود گفتوگوی ساختاریافته و زبان مشترک میان نسلها ناشی میشود.»
وی اظهار کرد: «نسل اول دارای تجربه، اعتبار و شناخت بازار است و نسل جدید دانش روز، فناوری و رویکردهای نوین مدیریتی را به همراه دارد. کوچینگ با ایجاد گفتوگوی سازنده، تعیین حدود اختیار و تفکیک نقش خانواده از مدیریت اجرایی، میتواند این دو ظرفیت را در مسیر همکاری قرار دهد.»
این راهبر خانواده کارآفرین تأکید کرد: «هدف، حذف سنت یا مدرنیته نیست؛ بلکه ترکیب تجربه و نوآوری است تا خانوادههای کارآفرین بتوانند از میراث گذشته بهعنوان پایهای برای تحول، رشد و تداوم کسبوکار استفاده کنند.»
آریافر، ضعف مهارتهای ارتباطی و گفتوگوی بیننسلی را از مهمترین چالشهای کسبوکارهای خانوادگی دانست و گفت: «در بسیاری از این خانوادهها، ساختار قدرت همچنان سنتی و از بالا به پایین است و نسل مؤسس، ایجاد ساختارهای حکمرانی را گاه به معنای کاهش اقتدار خود تلقی میکند.»
وی بیان کرد: «تا زمانی که گفتوگویی امن و سازنده میان نسلها شکل نگیرد، حتی ساختارهای نوین حکمرانی نیز ضمانت اجرایی نخواهند داشت. ضعف ارتباطی همچنین میتواند اختلافهای کاری را به تعارضهای خانوادگی تبدیل کرده و هم روابط عاطفی و هم تصمیمگیریهای مدیریتی و مالی کسبوکار را تحت تأثیر قرار دهد.»
این مدرس حوزه رفتارشناسی خانواده کارآفرین تأکید کرد: «تقویت مهارت گفتوگو و تعیین سازوکارهای روشن برای تصمیمگیری، از الزامات پایداری و انتقال موفق مدیریت در کسبوکارهای خانوادگی است.»
تأثیر بحران اقتصادی بر تصمیمگیری کارآفرین
آریافر، با اشاره به تأثیر بیثباتی اقتصادی بر عملکرد مدیران گفت: «فشار ناشی از نوسانات بازار میتواند تمرکز و قدرت تحلیل کارآفرین را کاهش داده و احتمال خطا در تصمیمهای مالی و مدیریتی را افزایش دهد.»
وی ادامه داد: «در چنین شرایطی، حمایت و همراهی خانواده با کاهش استرس و فرسودگی ذهنی، به افزایش تمرکز و تابآوری مدیر کمک میکند. همچنین همراستایی اعضای خانواده و انعطافپذیری در شرایط دشوار اقتصادی میتواند از تمرکز کارآفرین بر مسائل کسبوکار حمایت کند.»
آریافر عنوان کرد: «خانواده منسجم و حمایتگر در شرایط بحران، علاوه بر تقویت آرامش و توان تصمیمگیری مدیر، میتواند به کاهش ریسک تصمیمهای مالی و حفظ ثبات و تداوم کسبوکار کمک کند.»
تفکیک نقش خانواده و کسبوکار
مهدی آریافر، پیرامون اهمیت تفکیک نقشهای خانوادگی و سازمانی گفت: «نبود مرزبندی روشن میان این دو حوزه میتواند تصمیمگیریهای تجاری را تحت تأثیر روابط عاطفی و ملاحظات خانوادگی قرار دهد و زمینهساز مشکلات ساختاری در کسبوکارهای خانوادگی شود.»
وی در ادامه بیان کرد: «کوچینگ تخصصی با تعیین نقشها و مسئولیتها بر اساس شایستگی و عملکرد، به کاهش سوگیریهای عاطفی در تصمیمهای سازمانی کمک میکند. همچنین تفکیک جلسات و تصمیمهای خانوادگی از امور اجرایی شرکت، مانع انتقال مسائل کاری به فضای خانه و شکلگیری تنشهای فرساینده میشود.»
این راهبر خانواده کارآفرین اظهار کرد: «آموزش تفکیک ذهنی و رفتاری نقشها نیز به کارآفرین کمک میکند تا شیوه مدیریتی و کنترلگر محیط کار را وارد خانه نکند و با رویکردی عاطفی و همراهانه در کنار همسر و فرزندان حضور داشته باشد؛ موضوعی که میتواند به کاهش فرسودگی روانی و حفظ آرامش خانواده کمک کند.»
آریافر، با اشاره به ضرورت صیانت از خانواده در شرایط بحران اقتصادی گفت: «چارچوب یکپارچه حمایت از خانواده بر چهار محور آرامش، همدلی، گفتوگوی مؤثر و پادشکنندگی استوار است و میتواند به حفظ ثبات خانواده در دورههای دشوار اقتصادی کمک کند.»
وی در پایان افزود: «تفکیک فضای شغلی از منزل، تقویت حمایت عاطفی و مدیریت فعال بحران، از مهمترین اقداماتی است که میتواند از انتقال تنشها و فشارهای ناشی از کسبوکار به اعضای خانواده جلوگیری کرده و زمینه حفظ انسجام و آرامش کانون خانواده را فراهم کند.»