اقتصاد۲۴- در شرایطی که یارانههای پنهان در اقتصاد ایران به رقمی معادل نزدیک به دو برابر بودجه عمومی کشور رسیده و توزیع ناعادلانه آن به یکی از معضلات اصلی نظام اقتصادی بدل شده، بحث حذف یا اصلاح این یارانهها بار دیگر در محافل کارشناسی و دولتی داغ شده است. با این حال، موانع ساختاری، اجتماعی و سیاسی متعددی بر سر راه این اصلاح بزرگ وجود دارد. این گزارش با مرور اظهارات مسوولان، تحلیل کارشناسان و تجربه جهانی، به تبیین چرایی پیچیدگی اصلاح یارانههای پنهان در اقتصاد ایران میپردازد.
براساس برآورد رسمی مرکز پژوهشهای مجلس، حجم یارانههای پنهان در سال ۱۴۰۲ به حدود ۹۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی معادل ۷۰درصد کل تولید ناخالص داخلی کشور. این یارانهها عمدتا در قالب یارانه انرژی (بنزین، گازوییل، برق، گاز)، یارانه کالاهای اساسی، یارانه نرخ ارز و یارانه خدماتی، چون آب و حملونقل پرداخت میشود. دکتر محمدقلی یوسفی، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در گفتوگو با «اعتماد» تاکید میکند: «بخش عمدهای از این یارانهها عملا به دهکهای بالای درآمدی میرسد. برای مثال، دهک دهم درآمدی بیش از ۱۰ برابر دهک اول از یارانه انرژی منتفع میشود. این نه تنها خلاف عدالت است، بلکه اتلاف منابع ملی و تشویق به مصرف بیرویه را در پی دارد.»