اقتصاد۲۴- بیتا محسنی – تابستان سال ۱۹۱۹ میلادی بود که یک مهاجر ایتالیایی، پس از سالها آزمون و خطا و شکستهای مالی پیدرپی، تصمیم گرفت تا دیگر برای رسیدن به اهداف بلندپروازانه اش، در خدمت دیگران نباشد و برای خودش کار کند. راهاندازی دفتر کوچکی در خیابان بوستون و ایجاد یک فرصت معرفی برای افرادی که میخواستند ایدههای خود را در اروپا به فروش برسانند، اولین گامهای او بود که موفقیتآمیز برداشته شد. هنوز یک ماه از راهاندازی دفتر بوستون نگذشته بود که این بارزگان، یک نامه از شرکتی در اسپانیا دریافت کرد. داخل پاکت، یک کوپن پاسخ بینالمللی بود. چیزی که او قبلاً هرگز ندیده بود. کوپنهای تخفیفی که او با پیدا کردن چند ضعف سیستماتیک در آن، توانست نامِ خود را بر یکی از بزرگترین کلاهبرداریهای تاریخ برای همیشه سنجاق کند.
آن روزها که چارلز پانزی با خرید کوپنهای تخفیفی اداره پست و تعهد دادن آنها در آمریکا و کشورهای دیگر، به سرمایهگذاران وعده ۵۰ درصد سود را در ۴۵ روز یا ۱۰۰ درصد سود در ۹۰ روز میداد، هرگز نمیدانست که تا یک قرن بعد، قرار است همین ترفند با نام پانزی، گردشمالیهای نجومی خلق کند و در سراسر جهان مورد استفاده کلاهبرداران قرار بگیرد. پانزی در عرض یک سال توانست حدود ۲۰ میلیون دلار از ترفند خود درآمد کسب کند و حال پس از یک قرن، در جغرافیایی دیگر، قصه پانزی دوباره تکرار شده است. ۲ هزار میلیارد تومان در کمتر از ده ماه، آورده شرکت «کوروشپردازان آیسا» است که با کد کلاهبرداری کوروش کمپانی، یکی از داغترین رویدادهای این روزهای ایران را خلق کرده است.
به گزارش اقتصاد ۲۴ ، ماجرای کوروش کمپانی آنقدر تکرار شده که تقریبا همه آن را از بر هستند. قصه دلباختگان گوشیهای آیفون، که تصور میکردند یک شرکت بازرگانی تلفن همراه، از طریق حذف واسطهها میتواند گوشیهای آیفون را به قیمت ۲۰ میلیون تومان به دست آنها برساند؛ یعنی نصف قیمت جهانی! با توجه به مقدمه این گزارش و همین توضیح دو خطی درباره ادعای کوروش کمپانی، میتوان دریافت که پس از یک قرن، روح پانزی هنوز هم در کالبد کلاهبرداران نفس میکشد. شعار اصلی ترفند یا فریب پانزی، سود بالا در زمان کوتاه است. به این ترتیب که به سرمایهگذاران سودهایی برگردانده میشود که از بهرههای متعارف به شیوهای غیرعادی بالاترند. این سود در واقع از پول سرمایهگذاران بعدی تأمین میشود و شرکت یا فرد دریافتکنندهٔ سرمایه نیازی به انجام کار اقتصادی با پول دریافتی ندارد. این همان مسیری است که کوروش کمپانی پیمود و البته پیش از او نیز بسیاری این راه را طی کردند؛ راهی که سر از فیلم «برادران لیلا» نیز درآورد.