کشوری که با محدودیتهای شدید در دسترسی به منابع آب پایدار روبرو است چقدر از منابع آب را در چکههای کلان و خرد از دست میدهد؟ کارشناسان و حتی گاه مسئولان در رسانهها میگویند ۳۰ ـ ۲۵ درصد آب شرب شهرها به خاطر فرسودگی شبکه انتقال آب از دسترس خارج میشود. شما میتوانید این ۳۰ درصد را در قیاس حجم آب تصفیه شدهای که به عنوان آب شرب در خطوط انتقال و توزیع شهرهای ایران وجود دارد، به یک رقم میلیارد متر مکعبی، ضرب کنید و هوش از سرتان بپرد.
جوان آنلاین: احتمالاً همه ما در زندگی روزمره تجربه کردهایم صدای چکه آب، حتی از یک ارتفاع کوچک، یکی از آزاردهندهترین صداهایی است که انسان میتواند تحمل کند، صدای افتادن پیدرپی قطرهها بر سرامیکهای حمام یا سرویس بهداشتی و صدای افتادن قطره بر سطح سینک که میتوان آن را در ردیف شکنجههای روانی دانست. تا جایی که صدای چکه آب، سوژه بسیاری از هنرمندان در فیلمها و انیمیشنها بوده است، صدایی که امان شما را میبرد، اما موضوع اینجاست، گاه چکههای کلانتر و نشتیهای بزرگ در زیر سطح و پوست شهرها قرار دارد که کسی صدای آن را نمیشنود. به ویژه در ازدحام سرو صدا و غوغاهای شهر، وقتی توجه ما به موضوعات ظاهراً مهمتری در جامعه، سیاست و اقتصاد کشیده شده است.
کشوری که با محدودیتهای شدید در دسترسی به منابع آب پایدار روبرو است چقدر از منابع آب را در چکههای کلان و خرد از دست میدهد؟ کارشناسان و حتی گاه مسئولان در رسانهها میگویند ۳۰ ـ ۲۵ درصد آب شرب شهرها به خاطر فرسودگی شبکه انتقال آب از دسترس خارج میشود. شما میتوانید این ۳۰ درصد را در قیاس حجم آب تصفیه شدهای که به عنوان آب شرب در خطوط انتقال و توزیع شهرهای ایران وجود دارد، به یک رقم میلیارد متر مکعبی، ضرب کنید و هوش از سرتان بپرد. به عنوان نمونه رسانهها گزارش دادهاند «در سطح شهر تهران از سال ۹۶ تاکنون ۱۰ فروریزش مهم از شهران تا میدان حر و سهراه خیام رخ داده که عمده دلیل این پدیدهها نشت آب به دلیل فرسودگی خطوط توزیع، خاکریزی نکردن صحیح در مسیر لولهها، جنس نامناسب قطعات و اتصالات و لولهها بوده است.» حالا به تجارب روزانه خود فرصت و فراخوان کوتاهی دهید. فلاش تانکها و سـرویـسهای فرنگی که روزهای متمادی در ادارات، سازمانها، بوستانها و خانهها چکه میکنند بدون آن که توجه کسی را جلب کنند. فلاشتانکهایی که شبیه ظروف یک بار مصرف میمانند و بعد از چند بار استفاده، عملاً مستهلک میشوند و کسی نیز در این میان جوابگو نیست، در حالی که انتظار میرود نهادهای متولی در کشوری که با یک اقلیم خشک و کم آب روبرو است استانداردهای سختگیرانهتری را دست کم درباره وسایل و ابزارهایی که با مصرف یکی از حیاتیترین منابع موجود سروکار دارند اعمال کنند و البته در این میان یک ضلع بزرگ فاجعه، خانههایی است که با کمترین تمهیدات کیفی در اجرای شبکه داخلی تأسیسات آب ساخته میشوند. گاه حتی روی کاغذ، واحدهایی نوساز به مردم تحویل داده میشود، اما عملاً خانه نوساز، فرسوده است که نمونه آن را در واحدهای مسکن مهر به عینه میبینیم.
آب ارزان، آبی که دیده نمیشود
آیا اگر قیمت نهادهها در ایران اصلاح شود بر شیوه مصرف منابع اثر نخواهد گذاشت؟ پاسخ این سؤال مثبت است، اما اصلاح قیمت منابع در ایران، به حدی از پیچیدگی رسیده است که عملاً امروز آن را در وضعیت آچمز قیمت بنزین میبینیم و میتوان آن را به اصلاح قیمت آب هم تعمیم داد. وضعیت درآمد بخش قابل توجهی از جمعیت ایران، در حدی نیست که اجازه دستکاری و نزدیک کردن قیمت آب به قیمت واقعی آن را بدهد. اگر آب با قیمتی نزدیک به رقم واقعی به مشترکان عرضه شود، چکه کردن فلاش تانک یا نشتی یک لوله میتواند هزینه بسیار سرسام آوری را بر دوش مشترکان و مصرف کنندگان بر جای بگذارد. بنابراین حساسیتها در اینباره بسیار بالاتر و مشترکان ناچار خواهند بود، هرچه سریعتر از هرگونه هدررفت و هرز آب در منزل مسکونی یا سازمان مربوطه جلوگیری کنند، از آن طرف استانداردهای بسیار سختگیرانهتری بر کیفیت مواد به کار رفته در تأسیسات آب، لوازم و اجرای آن به کار گرفته خواهد شد. اما در این سالها دولتها با این منطق که اصلاح و واقعیسازی قیمتها عملاً اثر انفجاری بر میزان تورم و فشار بر معیشت اغلب دهکها خواهد گذاشت، نخواسته یا نتوانستهاند که به سمت واقعیسازی قیمت نهادهای انرژی و آب حرکت کنند. بنابراین طبیعی است از طرفی کمبود منابع دولتی اجازه نوسازی شبکه فرسوده انتقال آب را نمیدهد و از طرفی ارزان بودن آب، این مجوز را به مشترکان میدهد که در برابر نشتیها و چکهها با تساهل و حوصله فراخی رفتار کنند.