اقتصاد ۲۴-پاییز ۱۳۹۹ تنها ساعاتی پس از صدور مجوز اضطراری تزریق از سوی سازمان غذا و دارو -افدیای ایالات متحده آمریکا- واکسیناسیون پس از نزدیک به یک سال همهگیری آغاز شد. چند ماه بعد واکسیناسیون از کادر درمان و سالمندان به همه شهروندان رسید و از ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا تا همین ترکیه و ارمنستان، همسایههای شمال غربی ایران واکسن به وفور در اختیار مردم قرار گرفت. ایران، اما در شرایط بحرانی شیوع کووید۱۹ بود و همزمان که آمار رسمی مرگ و میر روزانه به نزدیک ۸۰۰ تن رسیدهبود، تنها خواست مردم تنها «خرید واکسن» بود. مبارزهای مجازی با هشتگ «واکسن بخرید» در برابر آنچه شاید بتوان گره زدن «ایدئولوژی به جان مردم» نامید؛ قمار با جان مردم، به بهانه ایدئولوژی با توجیه «تولید داخلی» و البته منافع مالی پنهان. همزمان با نبود واکسن و ممنوعیت واردات واکسنهای موثر آمریکایی و انگلیسی، تورهای واکسن در کشورهای همسایه رونق گرفت و بار دیگر نشان داد برخلاف روزهای آغازین شیوع، کووید۱۹ آنچنان که تصور میشد ویروسی غیر طبقاتی، فراملی، فرانژادی نیست. حالا در آستانه ۲ سالگی شیوع کرونا در جهان به نظر میرسد سناریوی روزهای ابتدایی شروع واکسیناسیون جهانی و تعلیق آن در ایران در حال تکرار است و واردات واکسن با هزار، اما و اگر دیگر مواجه.
بهرام دارایی، رییس سازمان غذا و دارو روز یکشنبه، دوازدهم دی خبر داد که در حال حاضر هیچ گونه واکسنی به ایران وارد نمیشود و تولیدات داخل برای تامین نیازهای اصلی مانند دُز سوم کافیست. همزمان کمال حیدری، معاون وزیر بهداشت هم با تاکید بر کافی بودن تولید داخلی واکسن کرونا گفت ستاد ملی مقابله با کرونا در شرایط اقتصادی فعلی واردات واکسن کرونا را ممنوع کرده است. این نخستین بار است که در دولت سیزدهم صحبت از ممنوعیت واردات واکسن خارجی به میان میآید، آن هم در شرایطی که سویه جدید کووید۱۹ یعنی اومیکرون به سرعت جهان را میپیماید، در ایران به شکلی خاموش شهرها را در مینوردد، همزمان همه نهادها و سازمانهای پزشکی و درمانی جهان بر تزریق دُز سوم تاکید دارند و حتی گمانههایی وجود دارد که تا رخت بر بستن کرونا از جهان، شاید تزریق دُزهای یادآور تا سالها ادامه داشتهباشد. البته اوایل آذر نیز بهرام عیناللهی در مراسم تحویل ۵ میلیون دُز واکسن رازی از «تلاش برای توقف واردات واکسن کرونا» و احتمال «تکیه بر توان داخلی» خبر دادهبود. اظهارات اخیر متولیان نظام سلامت در دوران شیوع کرونا این پرسش را ایجاد کرده که آیا قرار است دوباره روزهای شلوغ قبرستانها و بیمارستانها برای شهروندان ایرانی تکرار شود؟
بعد از این اظهارات که با واکنشهای گسترده مواجه شد گویا تصمیمسازان از اتخاذ قطعی چنین تصمیمی تا حدودی عقبنشینی کردند. شاید از همین روی یک روز بعد از این اظهارات بهرام دارایی، رییس سازمان غذا و دارو توضیح داد که بنابر اعلام ستاد ملی مقابله با واردات واکسن کرونا مطلقا ممنوع نیست و ورود واکسن از خارج کشور در صورت نیاز همچنان ادامه پیدا خواهد کرد. او همچنین تاکید کرد که اولویت دولت سیزدهم تامین واکسن است که میتواند از مسیر داخلی یا خارجی باشد و با افزایش تولید داخل رویکرد ستاد ملی کرونا کاهش واردات است و در صورت تامین کامل نیاز کشور با واکسنهای ایرانی محدودیت واردات اعمال خواهد داشت.