مذاکرات عمان معجزه نیست. شاید فرصتی برای سنجش عقلانیت حاکم بر سیاستگذاری اقتصادی کشور باشد تا معیشت مردم را گفتوگوهای دور میز با کشور دیگر گره نزنند و با رویکردی واقعبینانه در مسیر تثبیت اقتصاد، اصلاح ساختارها، تقویت تولید و کاستن از فشار معیشتی استفاده کنند
جوان آنلاین: در آستانه دور تازهای از گفتوگوهای غیرمستقیم میان ایران و امریکا در عمان، بازارها بار دیگر به شکل هیجانی به تحرکات دیپلماتیک واکنش نشان دادهاند. نوسان نرخ ارز و سکه، کاهش کوتاهمدت قیمتها و افزایش گمانهزنیها درباره نتایج احتمالی مذاکرات، فضای اقتصادی کشور را بار دیگر به حالت تعلیق برده است، اما آیا تاریخ دوباره در حال تکرار است؟ تجربه پرهزینه برجام چه درسی برای اکنون دارد؟ آیا دولت چهاردهم مسیر عقلانی و درونزایی را در پیش خواهد گرفت یا به امید وعدههای دیپلماتیک، معیشت مردم را دوباره به تعلیق خواهد سپرد؟
بازخوانی یک تجربه پرهزینه خالی از لطف نیست، در سالهای ابتدایی دهه ۱۳۹۰، توافق برجام با هدف آنچه گشایش اقتصادی عنوان شد، به امضا رسید و موجی از امید، وعده لغو بالمره تحریمها، جذب سرمایه خارجی و بهبود معیشت در فضای عمومی شکل گرفت، اما آنچه در عمل رخ داد، تنها دورهای کوتاه از ثبات نسبی بود که با خروج یکجانبه رژیم امریکا از توافق آن هم از سوی همین قاتل حاجقاسم عزیز در سال ۱۳۹۷، بهسرعت فروپاشید. با بازگشت تحریمها، نرخ ارز سر به فلک کشید، تورم فزاینده بازگشت و اقتصاد کشور وارد چرخهای فرساینده شد.
در آن مقطع، دولت بهجای اصلاح ساختار اقتصادی، راهحلهای مقطعی از جمله تزریق ارز ترجیحی و واردات گسترده کالاهای مصرفی را در دستور کار قرار داد. سیاستهایی که بهجای درمان، تنها مُسکنی موقت برای اقتصاد بحرانزده بودند. بخش تولید با انبوهی از موانع روبهرو شد، صنایع کوچک و متوسط در رقابت نابرابر با واردات آسیب دیدند و اقتصاد کشور بیش از پیش به متغیرهای خارجی گره خورد.
مذاکرات عمان، فرصت یا تله؟
دور تازه گفتوگوها میان ایران و امریکا که بهصورت غیرمستقیم و با میزبانی عمان در حال برگزاری است، بار دیگر انتظاراتی را در جامعه ایجاد کرده است. کاهش مقطعی نرخ ارز و طلا در بازار آزاد، بیش از آنکه نشانهای از بهبود واقعی شاخصها باشد، بازتابی از انتظار روانی مردم و فعالان اقتصادی از نتایج مذاکرات است، اما آیا این بار مسیر متفاوتی در پیش است؟
کارشناسان اقتصادی و سیاست خارجی در گفتوگو با «جوان» تأکید میکنند که شرطیسازی اقتصاد کشور به نتایج مذاکرات تجربهای شکست خورده است که تکرار آن میتواند هزینههایی جبرانناپذیر به همراه داشته باشد. یوسف نظری، استاد اقتصاد سیاسی به «جوان» میگوید: «آنچه در برجام رخ داد، نشان داد که تکیه بیش از حد به وعدههای دیپلماتیک نهتنها به ثبات پایدار منجر نمیشود، بلکه میتواند ظرفیتهای داخلی کشور را نیز تضعیف کند. امروز، مسیر اصلاح اقتصادی باید از داخل آغاز شود؛ دیپلماسی تنها زمانی کارآمد است که پشتوانهای از قدرت اقتصادی و تولیدی داشته باشد.»
اعتماد عمومی با ثبات واقعی بازمیگردد