معمای رنگ اتمسفر؛ چرا آسمان همه‌جا به یک اندازه آبی نیست؟

تصور کنید در روزی معمولی، در پهنه‌ای یخی در جنوبگان ایستاده‌اید. چشمان شما به آسمان می‌افتد و با رنگی آبی، خالص و درخشان روبه‌رو می‌شوید. حالا در مقابل، طوفانی از غبار را بر فراز رشته‌کوه‌های هیمالیا تجسم کنید؛ در حالی که برای یافتن ردی از رنگ آبی به آسمان نگاه می‌کنید، تنها با توده‌ای کدر و سفید مواجه می‌شوید. در اینجا، پرسشی کلیدی مطرح می‌شود: چرا آسمان در برخی نقاط زمین نسبت به مناطق دیگر آبی‌تر به نظر می‌رسد؟

به گزارش زومیت، شاید بارها این مصرع آشنای مهدی اخوان ثالث را شنیده باشید که می‌پرسد: «آسمان هرکجا آیا همین رنگ است؟» و اکنون فیزیک، پاسخی صریح و تکان‌دهنده برای این پرسش دارد: خیر، آسمان هرکجا همین رنگ نیست. از آبیِ شفاف جنوبگان تا سپید کدر غبارهای هیمالیا، رنگ اتمسفر زمین در واقع شناسنامه‌ی نوری ذراتی است که در آن لحظه تنفس می‌کنیم.

رنگ اتمسفر زمین شناسنامه‌ نوری ذراتی است که تنفس می‌کنیم

گروهی از دانشمندان در پژوهشی تازه که هنوز تحت داوری همتا قرار نگرفته است، به یافته‌های جدیدی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد پدیده‌ی تفاوت رنگ اتمسفر زمین، بسیار فراتر از جلوه‌ی بصری ساده است. در واقع، رنگ آسمان حکم کارنامه‌ای دقیق را دارد که محتویات معلق در هوای اطراف ما را افشا می‌کند.

رنگ آبی آسمان نتیجه‌ی مستقیم پدیده‌ای فیزیکی به نام «پراکندگی رایلی» (Rayleigh scattering) است. در این فرآیند اتمسفر زمین مانند یک فیلتر عمل می‌کند؛ وقتی نور خورfined’) {
return;
}
const safeId = encodeURIComponent(selectedItem.id);
container.style.display = ‘flex’;
linkEl.href = `/fa/news/${safeId}`;
})();