
اقتصاد۲۴- بهرام پارسایی -نماینده شیراز دوره دهم مجلس- در توییتر نوشت: «تا زمانی که مجلس بودم بدهی سوریه و بشار اسد به ایران ۳۰ میلیارد دلار بود که بر خلاف اصل هشتادم قانون اساسی به تصویب مجلس نرسیده بود! به دلار ۷۰ هزار تومان برابر است با ۲٫۱۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ بیش از دو کادریلیون (Quadrillion) یعنی دو هزار تریلیون تومان! تکلیف این مبلغ کلان چیست؟» مبلغی که پارسایی اعلام کرده حداکثر تا سال ۱۳۹۹ و پایان دورهی مسئولیت او در مجلس بوده و طبیعتا در طول ۳ سال گذشته بر میزان بدهیهای مستقیم و غیرمستقیم سوریه به ایران اضافه شده است. تحریمهای بانکی و مالی دو کشور و بهویژه ایران، انتقال پول را سخت کرده و پرداختها و برگشت بدهیها را با تاخیر و طی مراحل طولانی همراه بود؛ بنابراین به احتمال زیاد نه تنها بدهیهای عظیم قبلی حتی پول بخشی از صادرات اخیر به سوریه بهویژه موارد اخیر هنوز برنگشته است.
با قطعی شدن سقوط دمشق و بشار اسد، یک نفتکش ایرانی که راهی سوریه بود، تغییر مسیر داد و به سمت کشور برگشت. بر اساس آمار کپلر -شرکت اطلاعات کالا- تحویل نفت ایران به سوریه در سالهای گذشته بهطور متوسط روزی۷۰ تا ۸۰ هزار بشکه نفت بوده است. ارزش این حجم نفت بین ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار در سال است.
اما نفت صادراتی ایران به سوریه، زیر قیمت و با تخفیف فراوان بود که پول آن هم به صورت اقساط یا با روشهای دیگر برمیگشت. جدای از تحریم دو کشور، سابقهی کمکهای نفتی ایران به سوریه به دوران جنگ تحمیلی برمیگردد.
حافظ اسد با جلوگیری از عبور نفت عراق از خاک سوریه، صدام را به مشکل انداخت و خودش هم درآمد ترانزیت نفت عراق را از دست داد. ایران برای جبران این حمایت غیرمستقیم اسد، چندین سال نفت رایگان و پس از آن نفت ارزان به سوریه داد. این روند پس از پایان جنگ تحمیلی به دلیل حمایت سوریه از تشکیل گروههای نیابتی و محور مقاومت برابر اسرائیل ادامه پیدا کرد.
هاشمی رفسنجانی در خاطرات ۲۳ اسفند ۱۳۶۰ خود نوشته است: «جلسهای با نخستوزیر و رئیسجمهور و وزیر خارجه داشتیم… مطرح است یک میلیون تن نفت خام مجانی به سوریه بدهیم بهعنوان شرکت در هزینه جهاد با اسرائیل و بقیه را تا ۹ میلیون تن به قیمت عادلانه بفروشیم و از آنها جنس بخریم.»
