۱۴۰۳/۰۴/۰۷ ۱۳:۴۰
پرسش:
عصای موسی به مار کوچکی تبدیل شد یا اژدها؟ – ﴿ وَ أَلْقِ عَصاکَ فَلَمّا رَآها تَهْتَزُّ کَأَنَّها جَانٌّ وَلّى مُدْبِراً﴾؛ (النمل، آیه 10) و (القصص، آیه 31) ﴿ فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِیَ ثُعْبانٌ مُبِینٌ ﴾ (الأعراف، آیه 107) و (الشعراء، آیه 32) در آیه نخست ادعا شده عصای حضرت موسی علیهالسلام تبدیل به یک مار کوچک شد، اما در آیه دوم خبری از مار کوچک نیست و عصا تبدیل به اژدها میشود. آیا این تناقضی که نباید در یک کتاب الهی نباشد، نیست؟
پاسخ:
مفسران مسلمان به این اشکال پاسخهای مختلفی دادهاند. (1) در اینجا برای نمونه، به سه جواب اشاره میشود:
1. دو واقعه مختلف
یکی از شرایط تناقض، وحدت زمان است. با نگاه به آیات قبل و بعد آیات بالا، متوجه میشویم که آنها از یک واقعه خبر نمیدهند تا باهم متناقض باشند؛ بلکه یکی درباره آغاز رسالت حضرت موسی علیهالسلام و در وادی ایمن (2) و دیگری مربوط به دربار فرعون (3) است:
1.1. واقعه اول و ماجرای تبدیل عصا به مار کوچک:
(یاد کن) هنگامی را که موسی به خانوادهاش گفت: آتشی را از دور دیدم. بهزودی یا خبری از آن برای شما میآورم یا از آن شعلهای برگرفته به شما میرسانم تا خود را گرمکنید. هنگامیکه موسی نزد آن آتش آمد، ندا رسید که پربرکت باد آنکه در آتش و آنکه پیرامون آن است! خدا که پروردگار جهانیان است، پاک و منزّه است. ای موسی! من خدای توانای شکستناپذیر و حکیم هستم. عصایت را بیفکن. وقتی موسی آن عصا را دید که تند و شتابان حرکت میکند، گویا ماری باریک و تیزرو است، پشتکنان رو به فرار گذاشت و به پشت برنگشت. [ندا رسید]: ای موسی! نترس که پیامبران نزد من نمیترسند … و دستت را در گریبانت کن تا بدون هیچ عیبی، سفید و درخشان بیرون آید، [با این دو معجزه که در ضمن] نُه معجزه است بهسوی فرعون و قومش [برو] که قطعاً آنان گروهی نافرماناند. (4)
همانطور که مشخص است این آیات مربوط به زمان بازگشت حضرت موسی علیهالسلام از مدین و پیش از رفتن او به دربار فرعون است.