پدرام توفیقنیا – بانکها در ایران عادت عجیبی به مسابقه دارند. ظاهرا خیلی هم فرقی ندارد که این مسابقه بر سر چیست و آیا اصلا برنده شدن در آن به نفع بانک، سهامداران، مشتریان و… هست یا نه! مهم فقط این است که از بانکهای دیگر سبقت بگیرند و در گزارشهای پرطمطراق به این اول شدنها افتخار کنند. خدمات بانکداری و پرداخت الکترونیکی یکی از حوزههایی است که بانکها از قدیمالایام اشتیاق فراوانی برای مسابقه در آن داشتهاند؛ صدور کارتهای برداشت، نصب کارتخوانهای بیشتر و… بعدها هم که اقداماتشان در این مسابقه جنبه مخربی به خود گرفت و با حذف کارمزد تراکنشهای خرید و جایزه دادن به پذیرندگان، نهتنها خودشان بلکه اقتصاد کشور را گرفتار تبعات این مسابقه کردند.
درواقع بانکها در دو دهه اخیر با شتاب به سمت صدور کارتهای الکترونیکی برداشت پیش رفتهاند تا بهزعم خود دایره و تنوع خدمات ارائهشده به مشتریانشان را گسترش دهند اما این تلاش ضرورتا با توسعه و جانمایی ابزارهای پذیرش بانک صادرکننده همراه نبوده و همین عدم تناسب میان صادرکنندگی و پذیرندگی، منجر شده بسیاری از بانکهای کشور، بیش از آنکه موفق به جذب منابع از بستر پرداخت الکترونیکی شوند، منابع و منافع خود را به سود بانکهای دارای قدرت پذیرندگی بالاتر از دست بدهند.
بهعبارتدیگر رقابت بانکها برای صدور بیشتر و بیشتر کارتهای الکترونیکی سبب بر هم خوردن توازن پذیرندگی و صادرکنندگی شده است؛ دارندگان کارت نزد بسیاری از بانکها، به عللی ازجمله جانمایی نادرست ابزارهای پذیرش و همچنین عدم رعایت ترکیب مناسب میان کارتهای صادرشده و ابزارهای پذیرش، تراکنشهای خود را با ابزارهای سایر بانکها انجام دادهاند که این امر عوارض زیادی برای بانک صادرکننده کارت به همراه دارد ازجمله خروج منابع و تجمیع رسوب پول نزد بانکهای دیگر.