اقتصاد ۲۴ -دکتر رضا شهبازی در نشست مجازی آسیبشناسی بحران فرونشستها و ماموریت نوآوران و استارتآپها، پدیده فرونشست زمین را یک مشکل رسمی کشور دانست که همه آن را پذیرفتهاند، افزود: شناسایی پدیده فرونشست زمین مربوط به سال ۱۳۸۰ میشود که در سال تصاویر ایستگاههای سازمان نقشه برداری جا به جاییهایی را در سطح زمین نشان میداد که در آن زمان مشخص نبود که این جا به جایی ناشی از خطای دستگاه است یا خیر.
وی ادامه داد: از این رو این سازمان این موضوع را به سازمان زمین شناسی مطرح کرد و محققان سازمان زمین شناسی مطالعات وسیعی را در این زمینه آغاز کردند که نشان داد که این جا به جایی نه از بابت خطای دستگاه بلکه به دلیل خشکسالیهای پیاپی بوده که در سالهای ۷۷، ۷۸ و ۷۹ در کشور رخ داده است و محققان سازمان با اجرای این مطالعات اولین مستندات فرونشست زمین را تهیه کردند و در اختیار سازمان برنامه و بودجه قرار دادند.
شهبازی با بیان اینکه در سالهای ۸۴ و ۸۵ فناوری رادار در اختیار محققان قرار گرفت، ادامه داد: با بهره گیری از این فناوری دشتهای مهم کشور مورد بررسی و پایش مجدد قرار گرفتند و نقشههای فرونشست تهیه شده نشان داد که دشت رفسنجان، جنوب تهران، دشت فامنین همدان با پدیده فرونشست و فروچاله مواجه هستند.
مدیر کل دفتر مخاطرات زیست محیطی و مهندسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی پایش دوم دشتهای کشور را مربوط به سال ۹۰ دانست و یادآور شد: در این مطالعات که تیمی از محققان سازمان زمین شناسی و همچنین تیمی بین المللی حضور داشتند، فرونشست به عنوان یک مخاطره معرفی شد؛ چرا که در جنوب تهران فرونشست ۳۶ سانتیمتری گزارش شد.
وی تاکید کرد: بعد از این مطالعات در سال ۱۳۹۵ یک بار دیگر کل دشتهای کشور مورد بررسی قرار گرفتند که بیشینه فرونشست در دشتهای کشور حدود ۱۵ تا ۱۷ سانتی متر بوده است و آخرین پایش این سازمان مربوط به سال ۹۸ میشود که اطلاعات آن در سال ۹۹ ارائه شد.
شهبازی با اشاره به نتایج آخرین پایش انجام شده بر روی ۶۰۹ دشت کشور، توضیح داد: از تعداد ۶۰۹ دشت کشور، حدود ۵۰۰ دشت دارای آبهای شیرین هستند و به جرات میتوان گفت که در حال حاضر هیچ دشتی در کشور وجود ندارد که در آن آب شیرین موجود باشد ولی با پدیده فرونشست مواجه نباشد.
وی دلیل این امر را برداشت بی رویه آب از آبخوانها و عدم مدیریت منابع آب ذکر کرد و یادآور شد: با توجه به خشکسالیهای پیاپی در کشور دور از انتظار نیست که در مطالعات سال آینده ما نشان داده شود که شهرهای شمالی گیلان و مازندران نیز به جمع شهرهای درگیر با مخاطره فرونشست اضافه شدهاند.
مدیر کل دفتر مخاطرات زیست محیطی و مهندسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی با اشاره به نرخ فرونشست در نقاط مختلف کشور خاطر نشان کرد: نتایج بررسی ما نشان میدهد که به عنوان مثال در دشتهای تهران نرخ فرونشست نسبت به ۵ سال گذشته کمتر شده است، ولی وسعت آن افزایش یافته است. البته با این گفته نباید تصور کرد که فرونشست متوقف شده است، بلکه برداشت بی رویه آب همچنان ادامه دارد و لایهها خود به بیشینه فرونشست رسیدهاند.