تاریخ فرهنگ، تمدن و حکمت و فلسفه اسلامی قدیم در چند شهر مشرق زمین خلاصه شده است که کهن شهر مراغه در میان شهرهایی همچون هرات، سمرقند، مرو، بلخ، نیشابور، بیهق، ری، اصفهان، تبریز، بغداد، اسکندریه، قاهره و اسلامبول قرار گرفته است که نشان از صبغه درخشان علمی آن دارد.
جوان آنلاین: حضور دانشمندان، حکما، عرفا، فلاسفه و عالمان بزرگ در سدههای پس از اسلام در مراغه به ویژه در دورران سلجوقیان و قرن ششم هجری موقعیت علمی ویژهای به این شهر تاریخی داده است که بر اساس اسناد و شواهد تاریخی حکما و شخصیتهای نامدار علمی همچون خواجه نصیرالدین توسی، شیخ شهاب الدین سهروردی، مجدالدین جیلی، امام فخر رازی، ساموئل بن یحیی بن عباس مغربی، ابن عبری و مجدالدین محمدبن سیواسی رومی در این شهر زیسته و یا حضور داشتهاند.
به گزارش ایرنا، رصدخانه مراغه به عنوان محل و محفل تجمع این حکما و فلاسفه بود که در دوران خواجه نصیرالدین توسی بنا شد و از آثار تاریخی برجسته مراغه، آذربایجان، ایران و جهان اسلام به شمار میرود که بیش از ۴۰۰ هزار جلد کتاب در آن موجود بود و بزرگترین دانشمندان اسلامی سراسر جهان اسلام در آن گرد هم میآمدند و بر این اساس مراغه مدتها مرکز تجمع علما، حکما و دانشمندان اسلامی و حتی غیراسلامی بوده است.
خواجه نصیر توسی از نادر علمای جهان است که به عنوان فیلسوف، متکلم، فقیه، ستارهشناس، اندیشمند، ریاضی دان، پزشک، معمار و شاعر شناخته میشود و در هر یک از رشتههای مزبور تبحر خاصی داشت که به همین خاطر در بسیاری از اسناد تاریخی از او با عنوان «استاد البشر» یاد شده است.
وی علاوه بر خدمات ارزشمند علمی به جهان اسلام مثل احیای سنت فلسفه مشایی، گردآوری مجموعه آرا و نظرات کلامی شیعه، ایجاد جداول دقیق حرکت سیارهها و معرفی مثلثات به عنوان شاخهای از علم ریاضی، با پرورش شاگردانی همچون قطب الدین شیرازی و گردآوری دانشمندان ایرانی عامل انتقال تمدن، حکمت و دانشهای اسلامی و ایرانی پیش از مغول به آیندگان شد.