اقتصاد۲۴– شنبه هفته جاری بود که توافق آتشبس دوماهه (از دوم آوریل تا دوم ژوئن ۲۰۲۲) در یمن به مرحله اجرا درآمد؛ توافقی که زمان آن قابلتمدید است. از آن جهت که هدف اعلامی آتشبس دوماهه فراهمکردن فضای مناسب برای رسیدن به راهحلی مسالمتآمیز با هدف برونرفت از بحران یمن و نه فرصتدادن به طرفها برای تجدید قواست، به نظر میرسد توافق مذکور از ابعاد مختلف بهویژه از حیث تأثیر بر صحنه تحولات منطقه غرب آسیا دارای اهمیت و قابلارزیابی است، به گونهای که میتوان این آتشبس دوماهه را متفاوت از ابتکار عملهای پیشین سازمان ملل در نظر گرفت. با توجه به چراغ سبز همزمان تهران و واشنگتن به این آتشبس، آنهم در بزنگاه توقف مذاکرات وین میتوان روی تأثیرات این توافق بر روند مذاکرات احیای برجام تمرکز کرد. از این منظر سؤالی که ذهن را درگیر میکند این است که آیا اساسا اجرای این آتشبس در یمن ارتباطی به مذاکرات وین دارد؟ این توافق میتواند به رفع اختلافات باقیمانده بین طرفین با محوریت سپاه برای حصول هرچه زودتر توافق کمک کند؟ توافق جاری در صورت تداوم مسیر احیای روابط تهران – ریاض را هموارتر میکند؟ برای یافتن پاسخ این سؤالات و پرسشهایی از این دست، گفتوگویی را با استادان دانشگاه، تحلیلگران و کارشناسان این حوزه انجام داده است که در ادامه میخوانید:
علی بیگدلی، استاد دانشگاه و کارشناس ارشد مسائل بینالملل: آتشبس دوماهه در یمن که از شنبه هفته جاری با ابتکار عمل سازمان ملل شروع شد، قطعا میتواند فضای مثبتی را طی این مدت برای حصول توافق در وین و احیای برجام شکل دهد. بهویژه آنکه اکنون مهمترین و تنها مانع بر سر لغو تحریمهای آمریکا به خروج سپاه از لیست گروههای تروریستی بازمیگردد؛ بنابراین اگر شاهد اجرائیشدن این توافق باشیم عملا حساسیتها روی اقدامات منطقهای تهران بهشدت کاهش پیدا میکند. از این نظر بود که در اتفاقی کمنظیر، هم جمهوری اسلامی ایران و هم ایالات متحده واکنش مثبتی نسبت به این توافق نشان دادند.
به هر حال این توافق دوماهه نشان میدهد که طرفین از خود انصارالله یمن و عربستان گرفته تا ایران، ایالات متحده و کل جامعه جهانی به دنبال مدیریت و خاتمهدادن به این جنگ تقریبا هشتساله هستند؛ بنابراین اگر این توافق دوماهه در نهایت به آتشبس دائمی و صلح پایدار منجر شود، علاوه بر احیای برجام، فضای مثبتی را در کل منطقه خاورمیانه شکل خواهد داد که نهایتا صحنه تحولات غرب آسیا را به کلی دگرگون خواهد کرد، بهخصوص آنکه در یک ماه اخیر شاهد برگزاری دو نشست مهم شرمالشیخ مصر و نشست ششجانبه در نقب بودیم. از این منظر امیدوارم جمهوری اسلامی ایران با درک تحولات معنادار در منطقه، فضا را به سمتی هدایت کند که از یک طرف به صلح، ثبات و امنیت پایدار در یمن و کل منطقه خاورمیانه منجر شود و از طرف دیگر زمینه لازم برای احیای برجام و حصول توافق را شکل دهد و نهایتا حساسیتها روی توان موشکی و نفوذ منطقهای ایران، تا حد بسیار زیادی تعدیل شود. با توجه به آنچه گفته شد، به نظر میرسد آتشبس دوماهه در یمن باید بهعنوان فرصتی مغتنم از نگاه تهران تعبیر شود؛ چون علاوه بر تمام مزایایی که قبلا به آن اشاره کردم، تأثیر مستقیم و مثبتی، آن هم در حداقل زمان ممکن بر احیای روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی دارد. این دو کشور بهعنوان دو بازیگر کلیدی و دو بازوی قدرتمند در منطقه غرب آسیا نهایتا باید در یک برهه زمانی به توافق دست پیدا کنند؛ چراکه عملا تداوم و تشدید پروژه جنگهای نیابتی، چه از جانب تهران و چه از جانب ریاض تنها و تنها به فرصتسوزی دو طرف و در درجه اول تحمیل هزینههای گزاف انسانی، نظامی، لجستیکی، اقتصادی، تجاری بر دو کشور و در سطح کلانتر بر کل منطقه خاورمیانه دامن زده است؛ بنابراین آتشبس دوماهه باید از جانب همه طرفین بهعنوان یک نقطه عزیمت با هدف گذار از جنگ یمن و تعریف شرایط جدید در منطقه خاورمیانه بدل شود.