مجلس شورای اسلامی در زمینه اقتصادی به ویژه در فرآیند تدوین و تصویب بودجه سالانه، نقش کلیدی ایفا میکند
جوان آنلاین: مجلس شورای اسلامی در زمینه اقتصادی به ویژه در فرآیند تدوین و تصویب بودجه سالانه، نقش کلیدی ایفا میکند و این نقش فراتر از یک وظیفه قانونی به عنوان اهرمی برای تضمین شفافیت و ثبات در سیاستهای اقتصادی کشور مطرح میشود. از طرفی فرآیند بودجهریزی شامل تحلیل دقیق درآمدها و هزینهها، پیشبینی اثرات تورمی و تنظیم سیاستهای مالی و پولی است و در این مسیر، مجلس به عنوان نهاد ناظر و قانونگذار، میتواند با اعمال دقت و بررسی کارشناسی، تعادل میان منابع و مصارف دولت را برقرار سازد.
یکی از مسائل اساسی که در بودجه سال ۱۴۰۵ مشاهده شد، عدم هماهنگی میان بخشهای مختلف دولت در سیاستهای ارزی و یارانهای است. این عدم هماهنگی سبب میشود تصمیمگیریهای دولت به صورت متناقض اعمال شود و تأثیر مستقیمی بر ساختار اقتصادی و نرخ تورم داشته باشد. در چنین شرایطی، نقش مجلس در بررسی دقیق مبانی بودجه و ارائه راهکارهای اصلاحی اهمیت مضاعف پیدا میکند. نمایندگان با بررسی جزئیات بودجه، تحلیل اثرات نرخ ارز بر درآمدهای دولت و هزینههای عمومی، میتوانند مسیر تصمیمگیری را به نحوی هدایت کنند که ثبات اقتصادی حفظ شود و منابع کشور به شکل مؤثر مورد استفاده قرار گیرد.
نقش بانک مرکزی در این میان نیز حیاتی است. بانک مرکزی به عنوان متولی سیاستهای پولی و ارزی، میتواند با اتخاذ سیاستهای انقباضی، میزان نقدینگی در بازار را کنترل و از افزایش بیرویه نرخ ارز جلوگیری کند. سیاست انقباضی به معنای محدود کردن ورود پول به بازار است و شامل ابزارهایی نظیر افزایش نرخ بهره، کاهش اعطای وام و محدود کردن انتشار پول است. هدف این سیاست، کاهش فشارهای تورمی و جلوگیری از افزایش بیرویه قیمتهاست. مجلس میتواند، با در نظر گرفتن این سیاستها، بودجهای تنظیم کند که همخوانی لازم با وضعیت اقتصادی کشور داشته باشد و به بانک مرکزی در اعمال سیاستهای کنترل تورم کمک کند. از طرفی تدوین بودجه نیازمند اطلاعات دقیق و شفاف است و طبعاً بدون دسترسی به دادههای کامل درباره منابع درآمدی، میزان نقدینگی، نرخ ارز و میزان مصارف عمومی، تصمیمگیری دقیق امکانپذیر نخواهد بود. از این جهت، مجلس به عنوان نهادی که مسئول بررسی و تصویب بودجه است، باید این اطلاعات را به شکل کامل دریافت کند تا بتواند با تحلیلهای کارشناسی، راهکارهای اصلاحی ارائه دهد و از ایجاد بیثباتی در اقتصاد جلوگیری کند. این امر به ویژه در شرایطی که دولت با چالشهای اقتصادی متعدد مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
یکی از نکات مهم در تدوین بودجه، نحوه محاسبه نرخ تسعیر ارز است. نرخ تسعیر ارز تأثیر مستقیمی بر درآمدهای دولت و پایه پولی دارد. محاسبه نرخ ارز به شکل نادرست و استفاده از آن برای ایجاد منابع مالی اضافی میتواند منجر به افزایش پایه پولی و تورم شود. پایه پولی، مقدار پول در گردش است و افزایش بیرویه آن فشار شدیدی بر اقتصاد وارد میکند. مجلس با توجه به این مسئله، سیاستهایی را در نظر میگیرد که از افزایش غیرضروری پایه پولی جلوگیری و درآمدهای دولت به شکلی پایدار و بدون آثار تورمی حاصل شود.