خیلی مهم است که مبلغ مخاطب و فرهنگ آن را بشناسد. برخی مبلغان در خارج محافظهکار و برخی مواقع با طرفداران نظام دچار تنش میشوند، چون آنها فعالیت صریحتری را میطلبند، ولی البته ناچار به ملاحظه روابط دیپلماتیک هستند
جوان آنلاین: دکتر قدیری ابیانه سفیر و رایزن سابق ایران و از دیپلماتهای کشور است که در کشورهای ایتالیا، استرالیا و مکزیک خدمت کردهاست. وی قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی رایزنی فرهنگی ایتالیا را به عهده داشت و فعالیتهایی تبلیغی در راستای معرفی ایران و انقلاب اسلامی انجام میداد. «جوان» با ایشان گفتوگو کرده است.
عملکرد رایزنیهای فرهنگی و سفارتخانههای ایران در خارج از کشور را چگونه میبینید؟
فعالیتهای لازم را نداشته و ندارند. در وزارت خارجه اول انقلاب نیروهایی فعال بودند، اما به مرور نیروها مثل کارمند عمل کردهاند، نه یک فرد انقلابی که سعی کند فرهنگ ایرانی اسلامی را عرضه و معرفی کند. فرد انقلابی باید ملاحظات دیپلماتیک را رعایت کند، اما اینها میروند کار میکنند و حقوقی میگیرند معمولاً هم به دنبال فعالیتهایی هستند که حساسیت سیاسی ایجاد نکند، مثل نمایشگاه عکس، نقاشی، صنایعدستی و هفته فیلم برگزار میکنند؛ البته اینها بد نیست، اما من خیلی از این نیروها را انقلابی نمیدانم. از طرفی یک جاهایی که رایزنهای فرهنگی میخواستند انقلابی عمل کنند، معمولاً محافظه کاری سفیران ما مانع آن میشد. به هر حال خودم که چند سالی به عنوان رایزن مطبوعاتی و فرهنگی خارج از کشور بودهام، از فعالیتهای رایزنیهای فرهنگی کشورمان رضایت ندارم.
موقعیت رایزنیهای فرهنگی ایران چطور بود؟
ما قبل از انقلاب هیچ حمایت و بودجهای نداشتیم. من حتی کار میکردم تا برخی نیازهای فعالیتهای اسلامی را برطرف کنم. امکاناتی نداشتم. هر چه بود به دست خودمان تهیه میشد؛ مثلاً یک ماشین تایپ فارسی که میخواستم، پولی برای صادق طباطبایی در آلمان فرستادم تا برایم تهیه کنند. خیلی فعال بودم بدون امکانات حتی نیروهایی جذب کردم. وقتی در شهریور سال ۵۸ رایزن ایران در ایتالیا شدم، از آن به بعد امکانات خوبی در اختیارمان قرار داشت که برای کارهای تبلیغاتی استفاده میکردم، ولی در کل باید بگویم فعالیت من دانشجو قبل از انقلاب به اندازه یک مجموعه رایزن فرهنگی یا سفارتخانههای امروز بود. در مکزیک هم همینگونه بودم.
نظرتان درباره مبلغان در کشورهای دیگر چیست؟
آنها هم خیلی کارها میتوانند انجام بدهند که انجام نمیدهند؛ البته گاهی خود کشورهای خارجی نمیگذارند. معمولاً کسانی به خارج اعزام میشوند که برای ایرانیان مقیم آنجا برنامه و مراسم میگذارند. اگر هم برای غیرایرانیان باشد گاهی بدون شناخت از فرهنگ کشور میزبان عمل میکنند که نتیجه خوبی ندارد؛ مثلاً نقل شده که یکی از مبلغان در انگلیس برای ایام محرم گفتهبود کنار مراسم برای ایرانیها، یک مراسم هم برای انگلیسیها ترتیب دهند تا سخنرانی کند. ایشان در سخنرانی خود از خباثت یزید حرف میزند که شرابخوار و سگباز بود، در حالی که مستمعان انگلیسی همه شرابخوار و سگباز بودند. برای همین سخنرانی را دوست نداشتند و تأثیر مثبت نداشت. این خیلی مهم است که مبلغ مخاطب و فرهنگ آن را بشناسد. برخی مبلغان در خارج محافظهکار و برخی مواقع با طرفداران نظام دچار تنش میشوند، چون آنها فعالیت صریحتری را میطلبند، ولی البته ناچار به ملاحظه روابط دیپلماتیک هستند. یادم است زمان مسئولان مربوطه از من میپرسیدند که برای مکزیک چطور مبلغی میخواهید، میگفتم کسی که ابتداییها را بتواند آموزش بدهد. در ایتالیا مجتهد لازم نیست.
آیا از ظرفیت فردی، چون ادواردو آنیلی برای صدور انقلاب اسلامی استفاده شدهاست؟
شهید ادواردو آنیلی چهار سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی تنها با خواندن قرآن مسلمان شد. آن زمان هیچ خبری درباره انقلاب اسلامی منتشر نمیشد. به خاطر مسلمان بودن، اخبار انقلاب را دنبال میکرد و بعد از انقلاب و بعد از آشنایی با من، شیعه شد. تحتتأثیر امام قرار گرفت. در مواضع خود پایدار بود، چون اسلام را منطقی پذیرفتهبود، ولی متأسفانه از ظرفیت او برای صدور انقلاب اسلامی استفاده نشدهاست، بلکه او بود که از امکاناتش به نفع اسلام استفاده میکرد.