اخذ مالیات از خانههای خالی از اهداف مهم سیاستگذار برای مقابله با پدیده احتکار خانه و نجات بازار مسکن از دست سوداگران و کنترل قیمتها بود که در ۵ آذر سال ۹۹ با اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم به تصویب مجلس رسید. طبق این قانون قرار بود خانههایی که در سال مالی بیش از۱۲۰ روز خالی و بدون کاربر باشند، مشمول مالیات خانههای خالی به نحو مقرر در قانون شوند. طی سالهای گذشته، اگرچه هر از چند گاه آمارهایی از تعداد خانههای خالی شناسایی شده اعلام میشد، اما بی توجهی مالکان به پیامک ثبت نام در سامانه املاک به صورتی است که انگار این پیام ها اساسا به خط دیگری منتقل شده و به دست آنها نرسیده است. نگاهی به آمار معرفی خانه های خالی به نوعی پایان غیررسمی این قانون را نشان میدهد.
جوان آنلاین: قانون مالیات بر خانههای خالی همان گونه که از ابتدا نیز پیش بینی میشد به دلیل خلاءهایی در اجرا ناکام ماند. در ابتدا گفته میشد که تعداد خانههای خالی در کشور حدود ۲ میلیون واحد مسکونی است، اما پس از مدتی، تنها بیش از ۵۰۰ هزار واحد مسکونی به سازمان امور مالیاتی معرفی شدند. بر اساس اطلاعات دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، در طول اجرای قانون مالیات بر خانههای خالی از سال ۱۴۰۰ تاکنون ۵۷۰ هزار واحد مسکونی خالی شناسایی شده که از این تعداد تنها ۱۸۳ هزار ملک در بازار عرضه شده است.
شکاف درآمدها با اهداف پیش بینی شده
در شرایطی که تاکنون ۱۱.۳ میلیون پیامک طی سه سال گذشته برای مالکان دارای خانههای خالی ارسال و از آنها درخواست شده تا نسبت به تعیین تکلیف واحد مسکونی خود اقدام کنند، اما میزان درآمدهای مالیاتی از این محل بسیار ناچیز بوده است؛ گزارشهای مختلفی در این باره اعلام شد.
اردیبهشت امسال رییس مرکز برنامهریزی مالیاتی سازمان امور مالیاتی در گفتگویی میزان درآمدهای مالیاتی از این محل را تنها ۸۲ میلیون تومان اعلام کرده بود. البته سال گذشته نیز صحبتهایی از درآمد ۲ میلیارد تومانی از محل خانههای خالی شده بود که در هر صورت با ۲۰۰۰ میلیارد تومانی که در قانون بودجه پارسال پیش بینی شده بود فاصله قابل توجهی دارد. همچنین در بودجه ۱۴۰۲ نیز درآمد ۲۰۰۰ میلیارد تومانی از این بابت برای دولت پیش بینی شده است که با شیوه فعلی به نظر نمیرسد که محقق شود.
قانون مالیات بر خانههای خالی چگونه عقیم شد؟
کارشناسان در طول اجرای این قانون از مالیات بر خانههای خالی به عنوان مالیات انحرافی یاد میکردند و بر ضرورت اصلاح مسیر مالیاتی تاکید داشتند. در واقع به گفته آنها به دلیل خلاء اطلاعات از ملاکان اساسا امکان دریافت مالیات به روش فعلی وجود ندارد.
پیشتر مهدی طغیانی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس به عنوان یکی از مدافعان دریافت مالیات از خانههای خالی این قانون را قانونی خوب و کارآمد عنوان کرده بود که در پروسه اجرای بد قرار گرفته است. وی متولی مسکن را مسئول اجرای بد این قانون خوب دانسته بود.
برخی از کارشناسان تعارض منافع را دلیل مهم برای عدم موفقیت اخذ مالیات از خانههای خالی میدانند. محمود زرین ماه، اقتصاددان از این دسته از کارشناسان است. او با اشاره به وجود جریاناتی در نهادهای سیاستگذار مدعی شد که اسپانسرهای برخی نمایندگان مجلس جلوی اخذ مالیات از خانههای خالی را میگیرند.
الگوی موفق تنظیم گری بازار مسکن
مسعود نجفی، کارشناس بازار مسکن با اشاره به مشکلات قانون مالیت بر خانههای خالی گفت: در قانون مالیات بر خانههای خالی آمده که اگر مردم خود اظهاری نکنند، از دریافت برخی خدمات مانند خدمات بانکی، دستهچک و امثال آن منع خواهند شد که این موضوع در هالهای از ابهام است.