تجربه زیستی و عینی پژوهشگر ایرانی درباره تداوم یک مسئله یا چالش میتواند به مثابه یک سرنخ ما را به سرچشمه نزدیک کند. دکتر زند از تجربه خود در این باره میگوید: مجموعه پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری افزون بر ۳۰ نفر محقق دارد.
جوان آنلاین: چند وقت پیش دکتر مهدی معتق، پژوهشگر ایرانی مرکز علوم تحقیقات زمین دانشگاه لایبنیتز هانوفر در مصاحبه با یک سایت خبری به نکته دقیق و مهمی اشاره کرده بود که میتواند چرایی تداوم اتلاف و سوءمدیریت منابع از جمله بحرانهای پیش آمده در رابطه با آب و خاک را توضیح دهد: «حدود ۲۰سال پیش در حال تحقیق درباره مسائل فرونشست در ایران بودم که این فرونشست ناشی از استخراج آبهای زیرزمینی است. آن موقع دیدم که سازمانهایی مثل سازمان نقشهبرداری کشور و سازمان زمینشناسی، این اثرات را در مشاهدات خودشان دیده و اتفاقاً آنها را به دولتمردان گزارش داده بودند، اما بازخوردی که گرفته بودند این بود: «اینها را محرمانه نگه دارید و پخش نکنید، چون باعث نگرانی میشود»، اما اگر به هشدارها، مقالات محققان و دانشمندان ایرانی که نسبت به منابع آبی هشدار داده بودند نگاه کنید، میبینید در دنیا بینظیر بوده است، یعنی جزو معدود کشورهایی بوده است که دانشمندانش از سالها قبل نسبت به وضعیت منابع آبی هشدار داده بودند. نهتنها محققان، حتی سازمانهای داخلی ایران هم هشدار داده بودند.» گفتوگوی ما با دکتر مهران زند، رئیس گروه پژوهشی خشکسالی و تغییر اقلیم پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری در این باره است که چه شکافی میان فضای تحقیقات، کارشناسی و مدیریت در ایران وجود دارد که در نهایت به تداوم بحرانهای مرتبط با مدیریت منابع آب منجر شده است.
کارشناسان ما در دنیا حرف برای گفتن دارند
تجربه زیستی و عینی پژوهشگر ایرانی درباره تداوم یک مسئله یا چالش میتواند به مثابه یک سرنخ ما را به سرچشمه نزدیک کند. دکتر زند از تجربه خود در این باره میگوید: مجموعه پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری افزون بر ۳۰ نفر محقق دارد. چند وقت پیش از ما خواسته بودند آرشیو سخنرانیها و مقالات در ارتباط با همین مسائل- هشدار نسبت به مدیریت ناکارآمد منابع آب و خاک و اثرات آن بر کیفیت زندگی- را جمعآوری کنیم. وقتی مجموعه این مقالات را جمع کردیم، دیدیم طی چند سال گذشته چقدر مقاله و سخنرانی در نشریات و نشستهای تخصصی- علمی و نشستهای رسانهای ارائه شده است، پس اینطور نبوده که مجموعههای تحقیقاتی و کارشناسان نسبت به عواقب این مسائل بیتوجه و بیاعتنا باشند. ما و همکارانمان در پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری در سالهای گذشته به حسب احساس وظیفه و مسئولیتی که در این باره داشتیم به کرات در نشستهای خبری، رادیویی و تلویزیونی حضور پیدا کردیم و همان زمان چشماندازی را نشان دادیم که امروز در واقعیت روی داده است. واضح است که پژوهشگر میخواهد به این وسیله هم با بدنه جامعه ارتباط بگیرد و هم نتایج تحقیقات را به گوش مدیران بالادستی، تصمیمگیران و برنامهریزان برساند. حال شما تصور کنید که چقدر پژوهشگاه و پژوهشکده و مجموعههای تحقیقاتی و علمی در کشور فعال هستند که کار آنها به نوعی تولید دادههای شفاف و ارائه وضعیت به جامعه و مدیران آن است. من از پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری مثال زدم که قطرهای از دریاست. امروز پژوهشگران و محققان بسیار خوبی در دانشگاهها و مراکز علمی- تحقیقاتی ما وجود دارند که تحقیقات آنها در قالب مقاله و سخنرانی در نشستها و نشریات ارائه میشود، بنابراین ما در این زمینه هیچ کمبودی نداریم و میتوانیم به جرئت بگوییم که از حیث کمی و از زاویه کیفیت تحقیقات در وضعیت نرمالی قرار داریم و کارشناسان و پژوهشگران ما بدون جانبداری و تعصب در سطح دنیا واقعاً حرف برای گفتن دارند، به عبارت دیگر این مسائل که امروز پیش آمده، پیشتر خیلی خوب تحلیل شده ولی با تأسف خروجی قابل اعتنا و امیدبخشی نداشته است.
حفظ کارشناسان در گرو استفاده از تحقیقات آنهاست