اقتصاد۲۴ – اخیرا حواشی فعال شدن مکانیسم ماشه تیتر رسانهها را به خود اختصاص داده است. ماجرا از آنجا شروع شد که در مذاکرات وین، آمریکا موفق شد بندی را در توافق نهایی بگنجاند که امکان بازگرداندن تمامی تحریمها در صورت تخطی ایران از اجرای تعهدات را فراهم میکرد. ۳۰ مردادماه وزارت خارجه آمریکا با ارسال نامهای رسمی به اطلاع شورای امنیت رساند که قصد دارد «مکانیسم ماشه» را درباره پرونده هستهای ایران و برجام فعال کند. بر اساس این نامه آمریکا رسما اعلام کرد که ۳۰ شهریور مکانیسم ماشه را علیه ایران فعال میکند. حال مهمترین پرسش این است که در صورت عملی شدن این تصمیم چه بر سر اقتصاد ایران خواهد آمد؟
اقدام تازه ایالات متحده آمریکا که به منظور بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران انجام میشود، با اما و اگرهای زیادی همراه بوده و نظر کارشناسان و تحلیلگران را برانگیخته است. اما مکانیسم ماشه چیست و چه تبعاتی را برای اقتصاد ایران به همراه دارد؟ اگر بخواهیم با زبانی ساده بگوییم مکانیسم ماشه، یعنی بازگشت فوری به دوران قبل از معاهده برجام و اعمال تحریمها علیه ایران. مسالهای که به گفته برخی از تحلیلگران میتواند تبعاتی را در حوزه صادرات و واردات، نرخ ارز، بازارهایی همچون بورس و طلا به همراه داشته باشد. میثم رادپور، یکی از کارشناسان اقتصادی در گفتوگو با اقتصاد ۲۴ درخصوص تاثیر فعال شدن مانیسم ماشه بر اقتصاد ایران گفته است: «باید گفت که تحریمها به هسته سخت خود رسیده است. درواقع تحریمهای اعمال شده تاکنون، صادرات نفت و گاز کشور را تحتالشعاع قرار داده و این به خاطر سهولت در ردیابی و پیگیری بوده است اما شرکتهای پتروشیمی و فولادی که بخش زیادی از درآمدهای غیر نفتی ایران را تامین میکنند، همچنان در حال صادرات هستند. درواقع ایران حدود ۴۰ میلیارد دلار درآمد غیرنفتی دارد که توسط یک شبکه مویرگی در حال دور زدن تحریمهاست و هزینه ردیابی برای تحریمکنندگان را بالا برده است. با این وجود نمیتوان گفت که تحریم جدید به صورت صد در صد هیچ اثری بر اقتصاد ایران ندارند».
برخی از کارشناسان بر این باورند که بازگشت این تحریمها تنها اثر روانی برای اقتصاد دارد و دولت میتواند با عملکردی مناسب اثر روانی این اقدام را بهطور محسوسی کاهش دهد. این در حالی است که عدهای دیگر معتقدند تداوم جو روانی ناشی از فعال شدن مکانیسم ماشه می-تواند بازارهای اقتصادی را بیش از پیش آشفته کند و در آن شرایط بازگرداند ثبات به اقتصاد دشوارتر از هر زمان دیگری خواهد بود. با وجود اما و اگرها بسیار همچنان این پرسش که اقتصاد ایران تا چه اندازه تحت تاثیر این تصمیم سیاسی قرار میگیرد مطرح است.