اقتصاد۲۴- به تازگی خبرگزاری «تسنیم» جدولی از پیوست بودجه امسال منتشر کرده و مدعی شده که رقم ۱۱۶ میلیارد یورو در این جدول تحت عنوان «یارانه پنهان انرژی» گنجانده شده است. این خبرگزاری در ادامه عنوان کرده که در صورت «آزاد شدن این رقم» و با نرخ تسعیر ارز ۴۰ هزار تومانی و با فرض ۸۵ میلیون نفر یارانهبگیر، میتوان به هر نفر ۵ میلیون تومان یارانه داد.
در نگاه اول، معادله سادهای است که در آستانه انتخابات، شاید کاندیداهای محترم را نیز اغوا کند که چنین وعدهای را به مردمی بدهند که زیر بار مشکلات اقتصادی و تورم مزمن چندین ساله کمر خم کردهاند و تشنه منابع مالی بادآورده هستند. این اتفاق پیش از این نیز رخ داده و اثرات آن هنوز هم باقی است. پس اجازه بدهید چنین «وعده احتمالی» را بررسی کنیم و ببینیم چقدر قابل اجراست و در صورت اجرا چه اثرات مخربی خواهد داشت؟
بخش بزرگی از دیدگاه منفی نسبت به چیزی به نام «یارانه پنهان» این است که چنین یارانهای فقط به ثروتمندان میرسد و گروههای کم درآمد نفعی از آن نمیبرند. چنین دیدگاهی معمولا توسط طیف گستردهای از اقتصاددانهایی ارایه میشود که خود را طرفدار «اقتصاد بازار» و یا چنانکه باب شده «اقتصاد آزاد» میخوانند و معتقدند که یارانه پنهان در حوزه انرژی باید بهطور کلی «قطع» شود تا یارانه به درستی توزیع شود. اما این استدلال چقدر درست است؟ برای پاسخ به این سوال باید با عدد و رقم صحبت کرد و نه با اظهارنظر و گفتارهای انشایی و صحبتهای تکراری. عدد و رقم درون خود واقعیتهایی را آشکار میکنند که هیچ گفتار و نوشتاری قادر به اثبات آنها نیست. آخرین تحلیلی که درباره یارانه پنهان انرژی در ایران انجام شده برمیگردد به سال ۹۸ و اندکی پس از ناآرامیهای ناشی از شوک قیمت بنزین که توسط مرکز پژوهشهای مجلس انجام شده و حقایق زیادی را در خود دارد. این گزارش که به شماره مسلسل ۱۶۶۵۲ در وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس موجود است به صراحت از چند «ابهام» بزرگ درباره «یارانه پنهان» رونمایی میکند که در زیر پوست اقتصاد ایران سالهاست جریان داشته و دارد.