۱۴۰۳/۰۸/۰۶ ۱۱:۰۹
پرسش:
ماجرای شیر تعزیه چیست؟ آیا واقعاً در کربلا شیری وجود داشت؟
پاسخ:
تعزیه (شبیهخوانی)، نوعی نمایش مذهبی و سنّتیِ ایرانی شیعی است که عمدتاً درباره شهادت امام حسین و مصائب اهلبیت علیهمالسلام اجرا میشود. پیشینه این آیین را تا دوران صفویه و یا قبل از آن گفتهاند؛ اما اوج این مراسم و گسترش آن، به دوران قاجار برمیگردد. علاقه سلاطین قاجار و مردم به شبیهخوانی، موجب رونق یافتن مجالس تعزیه در این دوره شد و رفتهرفته تعزیه، هم ازنظر محتوا هم ازنظر نحوه اجرا، غنیتر و جذابتر شد؛ درنتیجه با تکامل تدریجی، بهصورت یک نمایش آیینی و ملی درآمد. با این حال گاهی به سبب برخی تحریفها و نسبت دادن مطالب غیرواقعی به اهلبیت علیهمالسلام و شهدای کربلا، مورد نقد بزرگان دینی قرارگرفته است.
تعزیه شیر
در بسیاری از مناطق، در مراسم های عزاداری و تعزیه، شخصی لباس شیر می پوشَد و برای امام حسین علیهالسلام گریه و عزاداری می کند. دراینباره ادعاشده که عصر عاشورا شیری آمد و از پیکر امام حسین علیهالسلام مراقبت می کرد و سرگذشتی نیز برای این شیر نقل می کنند. همچنین در شهر کربلا در بازاری مقابل بینالحرمین، زیارتگاهی را تحت عنوان «مقام شیر و فضه» مشخص ندی و نه محتوایی، اعتباری ندارد؛ اما مهمترین نقلی که دراینباره وجود دارد، گزارشی است که مرحوم کلینی در کتاب شریف «الکافی» آورده است. در این گزارش شخصی به نام ادریس بن عبدالله اودی (احتمالاً: ازدی) میگوید: وقتی امام حسین علیهالسلام شهید شد و لشکر عمر بن سعد خواستند اسب بر بدن وی بتازند، فضه به حضرت زینب سلامالله علیها گفت: ای بانوی من! زمانی که سفینه غلام پیامبر، برای سفر در دریا بود، کشتیاش شکست و او به جزیرهای پناه برد و در آنجا شیری را دید. او خطاب به شیر گفت: ای ابو الحارث! من غلام رسول خدایم! پس آن شیر غرشکنان در جلوی او حرکت میکند و راه را به وی نشان میدهد. اینک آن شیر در ناحیهای آرمیده. اجازه میدهید شیر را برای جلوگیری از تاختن اسب بر پیکر برادرتان هوشیار کنم؟. فضه نزد آن شیر رفت و گفت: «ای ابوالحارث».
آن شیر سربلند کرد و فضه به او گفت: «میدانی فردا میخواهند با امام حسین علیهالسلام چه کنند؟ میخواهند اسب بر پشتش بتازند!». شیر آمد و دو دست خود را روی پیکر امام حسین علیهالسلام نهاد. پس هنگامیکه سواران پیش آمدند، شیر را دیدند [و نتوانستند بر پیکر امام بتازند]. عمر بن سعد با دیدن شیر، به سپاه خود گفت: «این، فتنه جدیدی است» و به سپاه دستور عقبنشینی داد. (1)