اقتصاد۲۴- محمد شیاع السودانی، نخست وزیر جدید عراق، در روزهای اخیر دست کم دوبار خلیج فارس را «خلیج عربی» خوانده است. این اظهارات در فضای داخلی ایران که با اتفاقات ماههای اخیر متشنج شده، دستمایه هیجانات شده است.
برخوردهای سطحی با این پدیده محکوم، در سطح کارشناسی متفاوتتر از برخورد اجتماعی است؛ برخوردی که باید شامل محکوم ساختن هر پدیده ضد ایرانی باشد. بر همین اساس تلاش شده موضعگیری نخست وزیری عراق مورد بررسی قرار گیرد.
در جریان موضع گیریهای السودانی دست کم سه زاویه یا سه سوال وجود دارد. نخست آنکه ایران باید چه موضعی داشته باشد؟ دوم آنکه چه شرایطی السودانی را به این نقطه رساند؟ سوم آنکه چه کشورها و طرفهایی فضا را به سمت این موضعگیری هدایت کردند؟
در پاسخ به سوال نخست جوابی جز محکومیت رسمی قابل تصویر نیست؛ با اینحال جزئیات آن از اهمیت برخوردارند. از همین رو اهمیت ماجرا در برخورد از نقطهای مناسب بود. به همین دلیل تهران اظهارات نخست وزیر عراق را از سطوح پایین مرتبط با عراق، یعنی سفیر خود در بغداد به شکلی غیر مستقیم و مدبرانه پاسخ داد، بدون آنکه خود به این سخنان ضریبی بدهد.
محمدکاظم آل صادق سفیر ایران در عراق طی توئیتی نوشت: «ایران علیرغم همه اتهامات حامی اول توسعه و ثبات و پیشرفت عراق خواهد بود. هدف از این اتهامات باطل منحرف کردن افکار عمومی از علت اصلی بحران قیمت دلار در عراق است.»
حقیقت آن است که آمریکا پس از روی کارآمد السودانی و آغاز برکناری مهرههایی که این کشور در دوره نخست وزیری مصطفی الکاظمی در نهادهای امنیتی عراق کاشته بود، نخست وزیر عراق را با تهدید تحت فشار قرار داده است. زنجیره رسانهای آمریکا در گزارشهای خود مدعی بود واشنگتن السودانی را تهدید کرده در صورت ادامه پاکسازی نهادهای امنیتی، کمکهای نظامی خود به بغداد را کاهش میدهد.
این تهدید شیک و قابل قبول، اما تنها برای رسانهها بود که مساله را بسیار فروتر از تهدیدات اصلی نشان میداد. با این وجود تهدیدهای پشت پرده و سنگین آمریکا در آن موقع موثر واقع نشدند.
آمریکاییها در ابتدا به طور همزمان ضمن کاستن از میزان تحویل دلار به دولت عراق، ۴ بانک این کشور را نیز از توزیع دلار کنار گذاشتند. واشنگتن سپس این تعداد را به ۱۶ بانک عراقی افزایش داد.
با این اقدام شکافهایی در دولت عراق بروز کرد. این شکاف میان نخست وزیری که با مشکل افزایش نرخ دلار مواجه بود و جریاناتی که خواهان ادامه تغییر در نهادهای حساس امنیتی کشور بودند، رخ داد. به گفته سفیر ایران، آنکه این بازی را آغاز کرده به دنبال پوشاندن نقش آمریکا در ایجاد مشکلات معیشتی برای مردم عراق است.