اقتصاد۲۴- در فرهنگ اقتصادی مردم ایران، قانون نانوشتهای وجود دارد که بر اساس تجربه از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و البته همیشه درستی خود را در گذر زمان ثابت کرده است، قانون «اگه الان نخری، باختی». این جمله ساده یک اصل اساسی در اقتصاد ایران است به این معنا اساسا ضرری در خرید و حضور در بازارهای مختلف وجود ندارد، زیرا در مدتی کوتاه، قیمت یک کالای ثابت تحت تاثیر تورم، قطعا افزایش خواهد یافت.
به گزارش فراز، جدا از نیازهای روزمره، این قاعده به یکی از مهمترین ابزارهای سرمایه گذاری نیز تبدیل شده است. بسیاری از افراد به خرید خانه، زمین، طلا، ارزهای خارجی و حتی خودرو به چشم یک سرمایه گذاری نگاه میکنند و در واقع در اقتصادی که برای مدت طولانی تورم دو رقمی و در بسیاری از سالها تورم رسمی بالای ۴۰ درصد را تجربه کرده، بهترین راه برای حفظ ارزش سرمایه ورود به بازارهای مختلفی از جمله مسکن است.
جدای از این نگاه کلان، در زندگی روزمره نیز رشد بدون توقف قیمتها بعد از مدتی کوتاه به یک شوک اقتصادی تبدیل میشود. فقط چند سال قبل، امکان آن وجود داشت که یک خانواده سه نفره، با هزینهای نزدیک به ۱۰۰ هزار تومان، یک وعده کامل غذایی را در یک رستوران استاندارد صرف کنند، اما امروز در اقتصاد ایران، با ۱۰۰ هزار تومان حتی امکان خرید یک غذای معمولی برای یک نفر نیز وجود ندارد. همین موضوع در خاطرات بین نسلی به شکلی بزرگتر خود را نشان میدهد. چند دهه قبل امکان آن وجود داشت که با ۱۰۰ هزار تومان یک واحد خانه در شهری مانند تهران خریداری شود و پس از آن با همین پول امکان خرید یک خودرو معمولی وجود داشت و حالا با ۱۰۰ هزار تومان در میتوان یک ساندویچ معمولی با نوشابه خرید.
هرچند تورم در اقتصاد ایران یک بیماری مزمن و تمام نشدنی است، اما آنچه که در دهه ۹۰ رخ داده، به چیزی شبیه به فاجعه میماند. نگاهی به آمارها خبرهای اقتصادی نشان میدهد که در سال ۹۰، قیمت هر متر خانه در محله اقدسیه تهران چیزی بین ۴ و نیم تا هفت میلیون تومان بود. در فرمانیه و نیاوران نیز قیمتها بین پنج تا هفت میلیون تومان تخمین زده میشدند. یعنی حدود ۱۰ سال قبل امکان آن وجود داشت که با ۵۰۰ میلیون تومان پول نقد، یک واحد ۱۰۰ متری در یکی از بهترین محلههای تهران خرید و فروش شود و قیمت خانه در مناطق جنوبیتر بسیار از این عدد پایینتر بود.