اقتصاد ۲۴– طی چند سال اخیر بارها مشکلات مربوط به کمبود، گرانی و دسترسی به نهاده های دامی از سوی مرغداران و دامداران مطرح شد که متاسفانه مسئولان تدبیر مناسبی برای رفع این بحران بکار نگرفتند و در نهایت آثار سو اتخاذ تصمیمات نادرست در تولید و قیمت نهایی کالا در بازار کاملا مشهود است چرا که به رغم انتقادات گسترده به تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی به واردات کالاهای اساسی از جمله نهاده دامی، اما این امر صورت گرفت، درحالیکه سود حاصل از این موضوع به جیب دلالان و واسطه ها می رود.
با توجه به شرایط خشکسالی و کم بارشی در سال زراعی آبی، دامداران به علت کاهش علوفه در مرتع با بحران جدی روبرو شدند که این امر در کنار کمبود و گرانی نهاده طی ماه های اخیر کار را به جایی رساند که دام های مولد و حتی آبستن راهی کشتارگاه ها شدند که این موضوع به سبب آسیب جدی به صنعت دامپروری، قابلیت جبران ندارد.
برابن اساس طی هفته های اخیر با انتشار کلیپ هایی از فضای مجازی مبنی بر کشتار دام های آبستن، احساسات مردمجریحه دار شد چرا که در گذشته دامداران، گاوهایی را که آبستن نبودند، تا ۲۰ کیلوگرم شیر میدادند، نگهداری میکردند اما هم اکنون گاوهای غیرآبستن را که ۳۰ کیلوگرم شیر میدهند، به کشتارگاه میفرستند چرا که برای آنها نگهداری این دامها صرفه اقتصادی ندارد. این در حالی است که با اجرای قانون جامع نظام دامپروری یکبار برای همیشه مشکلات مرتفع می شود، در غیر این صورت با کاهش جمعیت دام های مولد با بحران تامین گوشت در آینده ای نه چندان دور روبرو خواهیم شد.
بررسی ها از سطح بازار نشان می دهد که به رغم افزایش هزینه های تولید، اما قیمت تمام شده با نرخ فروش هیچ گونه سنخیتی ندارد، درحالیکه مصرف کننده با قیمت های گزاف و چند برابر قیمت خرید درب دامداری گوشت و شیر بدستش می رسد که علت اصلی این موضوع را باید در اتخاذ تصمیمات نادرست مسئولان دولت و دخالت های نابه جا در بازار جست و جو کرد که ادامه این روند منجر به نابودی صنعت دامپروری می شود و در نهایت کار را به جایی می رساند که در تامین گوشت و محصولات لبنی به چند دهه گذشته برگردیم.
حال به سراغ مسئولان ذی ربط میرویم تا از آخرین جزئیات تاثیر کم بارشی و خشکسالی بر صنعت دامپروری و آینده تولید گوشت و دام کشور در پی بحران کشتار دام های مولد ناشی از کمبود و گرانی نهاده های دامی با خبر شویم:
سعید سلطانی کارشناس صنعت دامپروری با اشاره به اینکه ۷۰ درصد هزینه های تولید محصولات پروتئینی را نهاده های دامی تشکیل می دهد، اظهار کرد: طی ۲ تا ۳ سال اخیر، قیمت تمام شده تولید با نرخ مصوبی که ستاد تنظیم بازار اعلام کرده، سنخیتی ندارد.
وی افزود: با توجه به عدم هزینه های تولید با نرخ مصوب شیرخام و دام زنده و اعتراض مکرر دامداران، قیمت بصورت مسکن افزایش می دهند.
سلطانی ادامه داد: علی رغم آنکه افزایش قیمت شیر اتفاق نیفتاده، اما تاثیرش را در فرآورده های لبنی گذاشته است.
این کارشناس صنعت دامپروری با اشاره به اینکه سود ارز ترجیحی نهاده دامی به اسم دامدار است، بیان کرد: علی رغم تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی به نهاده های دامی، اما دامداران به سبب کمبود ناگریز به تامین از بازار آزاد هستند که با این وجود سود اصلی به جیب دلال و واسطه می رود.
وی با تاکید بر اجرای قانون نظام جامع دامپروری بیان کرد: از سال ۸۸ به بعد بنابر ماده ۲۰ قانون نظام جامع دامپروری، دولت مکلف به خرید تضمینی شیر و گوشت است که متاسفانه قانون تنها در مواردی که هزینه از دوش دولت بر می دارد، اجرا می شود. به عنوان مثال صدور پروانه که در گذشته برای تولیدکننده رایگان بود، اما با واگذاری به نظام مهندسی دامداران مکلف به پرداخت هزینه هستند یا در نظام جامع دامپروری که قرار است دام ها با هزینه دولت هویت دار شوند، اما متاسفانه این امر مغفول مانده و اجرا نشده است.
سلطانی ادامه داد: بنابر قانون افزایش بهره وری که برای اجرا به وزارت جهاد ابلاغ کردند، در ابتدای سال برای هر محصولی باید قیمت تضمینی مشخص شود تا تولیدکننده با خیال راحت بتوانند محصول را از طریق تابلوی بورس عرضه کنند، چنانچه قیمت فروش کمتر از نرخ خرید تضمینی باشد، دولت مابه التفاوت آن را برای حمایت از تولیدکننده باید پرداخت کند و همواره قیمت تضمینی باید به گونه ای تعیین شود که علاوه بر پوشش هزینه های تولید، سود آن هیچگاه از نرخ تورم کمتر نباشد.
این کارشناس صنعت دامپروری با اشاره به اینکه ظرفیت تولید ۱۴ میلیون تن شیرخام در کشور وجود دارد، بیان کرد: مسئولان ذی ربط برای رفع مشکلات تولید یکبار برای همیشه باید قانون افزایش بهره وری را اجرا کنند.
وی در واکنش به اجرای قانون هدفمند یارانه ها بیان کرد: در قانون هدفمندی یارانه ها قرار بود سالیانه ۹۶۰ میلیارد تومان به شیرخانوار و مدارس تخصیص دهند و همواره ۳۰ درصد از درآمد اجرای قانون را به تولید کمک کنند که متاسفانه این امر صورت نگرفت. به رغم تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی به نهاده های دامی، حداکثر ۲۰ تا ۳۰ درصد با نرخ مصوب بدستشان رسیده که با این وجود آینده روشنی پیش روی صنعت دامپروری نیست.
سلطانی نسبت به کشتار دام های مولد هشدار داد و گفت: در حال حاضر دام های مولد بدلیل عدم صرفه اقتصادی در حال کشتار است، در حالیکه تولید وابسته به موجود زنده است که برای رسیدن به نقطه مجدد ۳۰ تا ۴۰ سال زمان می برد که متاسفانه به دلیل بی تدبیری دولت این اتفاق در حال وقوع است.
این کارشناس صنعت دامپروری با انتقاد از نبود متولی دام تصریح کرد: مسئولان به علت نبود متولی باید تمهیداتی بیندیشند چرا که نتیجه دخالت دولت در قیمت گذاری ها منجر به کشتار دام های آبستن و مولد شده است، درحالیکه اگر دامدار ناچار نباشد، چنین کاری نمی کند.