اقتصاد۲۴- سیاستگذاری آرمانگرا و احساسی بر سیاستگذاری عمومی بسیاری بازیگران نظام جهانی چیره شده است. الگویی از سیاستگذاری که اصل انتخاب عقلانی را کنار زده و سیاستها را بر اساس اهداف، نیات آرمانی و احساسی طراحی و اجرایی میکند.
دولتهایی که از سیاستگذاری عمومی آرمانی و احساسی بهره میگیرند، نهتنها به اهداف خود دست نمییابند، بلکه ضمن پذیرش شکست در سیاستگذاری، سبب وخامت اوضاع میشوند و سایر بازیگران منطقهای و جهانی مرتبط با خویش را نیز دچار بحران خواهند کرد.
سیاستگذاری آرمانی و احساسی که جلوه بارز دولتهای شکننده است، به جای درک و تحلیل سیاست قدرت، همواره در فضای آرمانی و احساسی برتری جهانی بسر میبرند و از تحلیل “هزینه – درآمد” سیاستها و اهداف خود عاجز هستند.
چنین الگویی از سیاستگذاری بهخصوص سیاستگذاری خارجی را میتوان در آسیای جنوب غربی مشاهده کرد. سیاستگذاران ارشد ترکیه، پاکستان، عربستان، امارات متحده عربی، قطر … و در نهایت جمهوری آذربایجان که همگی ازجمله دولتهای شکننده بوده و سیاستگذاریهای احساسی و آرمانی دارند و البته برخی مانند قطر و امارات متحده عربی به اهداف نسبی خود دست یافتهاند.
جمهوری آذربایجان ازجمله دولتهای شکننده به رهبری آقای الهام علی اف و زیر سلطه خاندان علی اف، سالهاست در الگوی آرمانی شکلگیری آذربایجان بزرگ و برتری در قفقاز به برنامهریزی برای تقابل با قدرتهای بزرگ منطقه ازجمله ایران و روسیه مشغول بوده است.
در این مقاله نقش سیاست آرمانی آذربایجان بزرگ بر فشار فزاینده علیه ایران در مناسبات منطقهای و جهانی را مورد بررسی قرار میدهیم:
یکم – دولت علیاف و فشار مذهبی بر ایران: قفقاز خود دارای چالشها و بحرانهای درازمدتی است که ریشه در نظم پیش از شکلگیری اتحاد جماهیر شوروی دارد. با فروپاشی شوروی، بار دیگر چالشهای قدیمی از کما خارج شده و منطقه را با بحرانهای جدید سیاسی و ژئوپلیتیکی مواجه ساخت.
یکی از بحرانهای دائمی و فعال قفقاز از زمان فروپاشی شوروی را میتوان نزاع میان جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان دانست که تا امروز ادامه داشته و بحران اصلی در نظم و امنیت قفقاز محسوب میشود.
در سایه همین بحران میان آذربایجان و ارمنستان یا همان بحران قرهباغ است که قفقاز بهخصوص آذربایجان به میدان بازی قدرتهای جهانی و منطقهای بهویژه ترکیه، اسرائیل و حتی عربستان بدل شده و این رقیبان منطقهای ایران توانستهاند جمهوری آذربایجان را به خنجری در قلب ایران بدل کنند!
با توجه به پیوندهای بسیار محکم سیاسی، فرهنگی، نژادی، زبانی و … بهویژه پیوند مذهبی تشیع میان جمهوری آذربایجان و ایران، حضور رقیبان منطقهای ایران یعنی عربستان، ترکیه و اسرائیل در جمهوری آذربایجان که از ضدیت و نفرت دیرینه و بنیادین با اصول سیاسی تشیع برخورداند، با نیت تضعیف اصول سیاسی شیعه در آذربایجان و از سوی دیگر افزایش فشار مذهبی بر این طراحی شده است.
تضعیف تشیع در جمهوری آذربایجان با حضور نهادها و کارگزاران ترکیه، اسرائیل و عربستان ۱ که در پوشش فعالیتها و نهادهای اقتصادی، فرهنگی و … شدت یافته است، شیعیان آذربایجان، همسویی و همراهی آنان با ایران را تضعیف خواهد کرد. این سیاست یکی از جلوههای از دست دادن عمق راهبردی ایران در قفقاز است.