اقتصاد۲۴- در سال ۱۴۰۲ یکی از تکان دهندهترین تحولات ژئوپلیتیکی مرزهای شمالی ایران در منطقه ارمنی نشین قره باغ کوهستانی رخ داد. پس از سه دهه تنش و درگیری، تنها یک روز طول کشید تا اذربایجان منطقه مورد مناقشه را تصرف کند. ارمنستان که به اندازه آذربایجان از کمک اسرائیل و روسیه و حتی غرب برخوردار نبود، ضعف ساختار نظامی و سیاسی این کشور باعث شد، جمعیت ۱۲۰،۰۰۰ ارمنی قومی قره باغ کوهستانی در یکی از سختترین نمونههای اوارگی اجباری در قرن بیست و یکم از خانههای خود فرار کنند.
بااینحال، متأثر از جنگهای اوکراین و غزه، توجه بینالمللی بهزودی از قفقاز جنوبی دور شد. آذربایجان نیز با هیچیک از عواقب بینالمللی برای اقدامات خود مواجه نشد، تا مسیر جاهطلبی این کشور بیشازپیش هموار شود. چه آنکه سقوط قراباغ کوهستانی تمام مشکلات بین ارمنستان و آذربایجان را حل نکرد. این دو همسایه هرگز روابط دیپلماتیک برقرار نکردند و تبادل تجاری نیز ندارند و هر دو کشور اکنون طرف دیگر را دشمن میبینند.
ناظران سیاسی میگویند پس از یک دهه تسلیح آذربایجان از سوی اسرائیل، ترکیه و سایر کشورها، ارتش آذربایجان را بسیار قدرتمندتر از ارمنستان کرده است بهنحویکه در جنگ اخیر در عرض چند ساعت توانست کنترل بخشهایی از خاک ارمنستان را به دست بگیرد. ازاینرو تحلیلگران روابط بینالملل احتمال میدهند آذربایجان در حال آمادهسازی حملهای دیگر باشد. حملهای با بهانه تأمین امنیت مسیر نخجوان که منطقهای به وسعت جمعیتی ۱۰۰،۰۰۰ نفر را تشکیل میدهد. اقدام نظامی تهاجمی آذربایجان برای ایجاد این راهرو میتواند به تقسیم ارمنستان منجر شود و صدها هزار پناهنده جدید در این روند ایجاد کند.
این احتمال زمانی تقویت میشود که باتوجهبه اینکه قدرتهای خارجی، از جمله روسیه، متحد سابق ارمنستان، درگیر جنگ اوکراین هستند و اسرائیل نیز در غزه با حماس در حال جنگ است، اگرچه فرصت برای آذربایجان فراهم است؛ اما از سوی دیگر آذربایجان از کمک متحدان خود بیبهره است آنچنان که ارمنستان نیز نمیتواند روی کمک اروپا و امریکا حساب باز کند؛ بنابراین در شرایط فقدان محاسبه هر دو کشور بر کمکهای خارجی، بهترین فرصت برای آذربایجان فراهم است تا با بهرهگیری از برتری قدرت نظامی خود جاهطلبیهای خود را توسعه دهد.