به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، اسماعیل کاداره نویسنده آلبانیایی، رمانی بهنام «ژنرال ارتش مرده» دارد که سالها پیش ترجمهای از آن چاپ شده بود اما پاییز ۱۴۰۱ ترجمه جدید و کاملی از آن بهقلم محمود گودرزی توسط نشر افق منتشر شد که از نسخه کامل فرانسوی رمان و با خرید حق کپیرایت منتشر شد.
«ژنرال ارتش مرده» پیش از چاپ در قالب رمان، بهشکل یکداستان ۴۰ صفحهای در مجله ننتوری منتشر شد و برای رسیدن به شکل و شمایل رمان، تغییرات زیادی کرد. سال ۱۹۶۳ بود که برای اولینبار بهعنوان رمان چاپ شد و سپس در دو نسخه دیگر تغییراتی به خود دید که یکی از ایننسخهها سال ۱۹۶۷ چاپ شد. با چاپ ایننسخه بود که کاداره به شهرت جهانی رسید. او سالهای دهه ۱۹۹۰ براساس یادداشتهایی که طی ۱۵ سال گردآوری کرده بود، متن نهایی رمان را منتشر کرد. ترجمه محمود گودرزی براساس همیننسخه است.
فرمانروایی بر ارتش مردهها
رمان مورد اشاره، سوژه جالبی دارد که ما در ایران طی سالهای پس از دفاع مقدس و جنگ با آن مواجه بودهایم اما تصور اینکه کشورهای اروپایی هم پس از جنگ، اقدام به تفحص کشتهشدگان جنگ خود بکنند، جالب است. از ایننظر، میتوان شان نزول و چرایی نامگذاری اینرمان را در فرازی از متن کتاب دید که شخصیت ژنرال بر اثر نوشیدن الکل، دچار مستی و راستی است: «میاندیشید: حالا ارتشی کامل از مردگان تحت فرمان دارم. با اینفرق که بهجای یونیفرم همه کیسهای پلاستیکی دارند.» بر همیناساس در صفحه ۱۴۴ است که عنوان رمان برای مخاطب معنا پیدا میکند؛ زمانی که ژنرال وظیفه خود را در خاک دشمن سابق به انجام رسانده و کشتههای خودی را تفحص کرده است: «ابتدا فقط چنددسته تابوت بودند، سپس گروهانها من حتی مردهاش هم عوض نمیشود
«ژنرال ارتش مرده» ارجاعاتی هم دارد و راوی در فرازهایی از آن، از رسوم زیبای تدفین رزمندگان جنگ در طول تاریخ صحبت میکند که باعث مباعات بشر هستند. از یونانیها و اهالی تروا هم میگوید که در زمان جنگ، آتشبس میکردند تا کشتهها را با آداب و تشریفات به خاک بسپارند.
اینرمان جملات حکمتآموزی هم دارد که نویسنده در دهان شخصیتهایش گذاشته است. برخی از اینجملات به اینترتیباند:
* «حقیقت فقط در دل زمین بود.» (صفحه ۳۲)
* «بازگشت به گذشته … هوم … چیزی از اینخطرناکتر وجود ندارد!» (صفحه ۱۸۸)
* «دشمن حتی مردهاش هم عوض نمیشود.» (صفحه ۱۹۵)
صادق وفایی