تلاش کنید تنها ۳ کشور دیگر را حدس بزنید که اعتراضات سه روزه در آن بتواند چنین تشنجی در بازارهای نفت و گاز و انرژی در جهان به راه بیاندازد؛ بله قزاقستان یکی از این کشورها محسوب میشود که میتواند بازارهای جهانی از رمزارز تا نفت و گاز و انرژی و اورانیوم را آشفته کنید.
اقتصاد ۲۴– میرا قربانی فر – هفته جاری اصلیترین بازارهای انرژی و سرمایه جهان دچار بحران و التهاب شدند و دلیل آن وابسته به نام یک کشور در منطقه اوراسیا بود؛ قزاقستان!
قزاقستان در هفته جاری یکی از بدترین تظاهرات خیابانی سه دهه اخیر خود یعنی از زمان رسیدن به استقلال را تجربه کرد و بیثباتیهای سیاسی در این کشور، دو همسایه قدرتمند آن یعنی چین و روسیه را نیز نگران کرده بود. اما فقط این چین و روسیه نبودند که نگران شدند، در دیگر سوی جهان آمریکا به عنوان بزرگترین وارد کننده اورانیوم از قزاقستان نیز با دقت اوضاع را رصد میکرد و در کنار این سه کشور، پای ترکیه اردوغان نیز به اعتراضات داخلی در قزاقستان نیز کشیده شد. اما توجه به موضوع اعتراضات قزاقستان از آن رو مهم است که قزاقستان بیشترین میزان صادرات نفت خود را به چین دارد و همزمان متحد استراتژیک مهم مسکو نیز محسوب میشود.
جرقۀ اعتراضات اخیر، در آغازین روزهای سال جدید میلادی و در پی جهش ناگهانی قیمت سوخت خودرو زده شد. اولین اعتراضات در یک شهر نفتی دورافتاده در غرب این کشور روی داد. اما اعتراضات به سرعت به سراسر این کشور گسترش یافت و دهها هزار نفر را در دهها شهر این کشور به خیابانها آورد و معترضان نیز خواستار تغییر تمامیت دولت خودکامه کنونی شدند.
«قاسم ژُمارت توکایف»، رئیس جمهور این کشور روز چهارشنبه سعی داشت که با برکنار کردن کل دولت، جمعیت را آرام کند، اما در پایان روز روش دیگری را برگزید: او ابتدا معترضان را تروریست خواند و سپس از یک اتحاد نظامی به رهبری روسیه یعنی «سازمان پیمان امنیت جمعی» برای سرکوب این اعتراضات درخواست کمک کرد و در مقابل سازمان پیمان امنیت جمعی نیز با اعزام تعداد نامشخصی از حافظان صلح به قزاقستان موافقت کرد.
نکته قابل توجه این است که در میان ۵ جمهوری آسیای مرکزی که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی استقلال یافته اند، قزاقستان با اختلاف، بزرگترین و ثروتمندترین آن هاست. بزرگی این سرزمین به اندازه کل اروپای غربی است و دارای ذخایر عظیمی از نفت، گاز طبیعی، اورانیوم و فلزات گرانبها است.