اقتصاد۲۴ –در اواسط مهرماه به یکباره عرضه روغن در مغازهها کمیاب و قفسه فروشگاهها خالی شد، هر چند در همان مقطع هم مغازه دارانی بودند که از آب گل آلود ماهی گرفتند و چند برابر قیمت واقعی، کالا را عرضه کردند که این موضوع با واکنش شدید مصرف کنندگان رو به رو شد که با عرضه روغن از ذخایر استراتژیک بازرگانی دولتی به کارخانههای روغن تا حدودی مشکلات مرتفع شد.
بررسیها از سطح بازار نشان میدهد که عرضه روغن مایع در فروشگاه و مغازهها نسبت به قبل تا حدودی بهتر شده، اما کمبود روغن حلبی در بازار همچنان چشمگیر است که این پایان ماجرا نیست چرا که برخی مغازه داران، خریداران را مجبور به خرید محصولی دیگر هر چند کوچک در کنار روغن میکنند و بعضا چند برابر قیمت درج شده بر روی کالا میفروشند که دلایل خاصی برای این موضوع مطرح میکنند و در برخی موارد هم دیده شده که در سایه کمبود نظارتها قیمت روغن از روی کالا پاک شده است چرا که در شرایط کنونی که بنا به اذعان مسئولان، کارخانههای روغن شبانه روزی کار میکنند، نباید با بحران کمبود یا گرانی و سو استفاده در بازار همچنان رو به رو باشیم.
بسیاری از مسئولان بر این باورند که واردات ارزان قیمت دانههای روغنی و کنجاله مانعی بر سر راه خودکفایی اینمحصول استراتژیک در داخل است چرا که واردات ارزان قیمت با ارز ترجیحی موجب شده تا تولیدکننده رغبتی به تولید نداشته باشد، در حالی که با حذف ارز دولتی امکان خودکفایی در داخل به سبب ورود بخش خصوصی به کشت قراردادی دست یافتنی است.
چندی پیش علیرضا مهاجر مجری طرح دانههای روغنی با تاکید بر حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی واردات، گفت: حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی کالای نهایی، سبب تقویت تولید داخل میشود، از این رو تا زمانی که ارز دولتی به واردات تخصیص یابد، واردات مقرون به صرفه خواهد بود.
وی با انتقاد از سرانه بالای روغن در کشور افزود: در حال حاضر سرانه مصرف روغن در دنیا ۱۲ کیلوگرم و در کشور ما ۲۱ کیلوگرم است که اگر با فرهنگ سازی آن را به ۱۵ کیلوگرم کاهش دهیم، این امر موجب شده تا ظرف مدت زمان ۴ تا ۵ سال ۷۰ درصد روغن مورد نیاز را در داخل تامین کرد.
مهاجر با اشاره به اینکه کمبودی در عرضه روغن نداریم، بیان کرد: با توجه به میزان واردات در سال گذشته و همچنین ماههای اخیر، کمبودی در بحث روغن نداریم و کارخانهها تنها با بیان اظهاراتی مبنی بر کمبود و ایجاد نگرانی در بین خانوارها، ذخایر ۶ ماهه خود در انبارها را به فروش میرسانند.
ماجرا تنها به اینجا ختم نمیشود چرا که ارز ۴۲۰۰ تومانی واردات روغن خام و دانه روغنی موجب شده تا این محصول پس از تولید به سبب قیمت بالا آن سوی مرزها قاچاق شود و همین امر موجب شده تا تلاش کارخانههای روغن و دولت در ساماندهی بازار بی نتیجه بماند.
حال به سراغ مسئولان ذی ربط میرویم تا از آخرین وضعیت عرضه روغن در بازار، دلایل کمبود و گرانی روغن حلبی و راهکار رسیدن به خودکفایی در داخل به منظور کاهش وابستگی به کشورهای بیگانه و خروج ارز از کشور با خبر شویم:
امیر هوشنگ بیرشک دبیر انجمن صنفی روغن نباتی از توزیع روزانه ۴ هزار تن روغن در بازار خبر داد و گفت: گرچه برخی مسئولان اذعان میکنند که کمبودی در تامین روغن نداشتیم و کارخانههای روغن نباتی به بهانه افزایش قیمتها این تنشها را در بازار به راه انداختند، اما بنابر آمار ۹ ماهه گمرک میزان واردات ۲۴ تا ۲۵ درصد کاهش یافته که همین موضوع بر تولید اثر گذاشت.
وی افزود: با توجه به کاهش واردات و به تبع اُفت تولید، تنشهایی در بازار طی ماههای اخیر اتفاق افتاد که با مدیریت بخش دولتی و کارخانجات روغن نباتی تا حدودی کمرنگ شد.
بیرشک با تاکید بر تخصیص ارز به موقع برای واردات روغن خام یا دانه روغنی بیان کرد: در حال حاضر مهمترین چالش برای استمرار روند آرامش بازار، تخصیص ارز قابل انتقال است که همواره در تلاشیم تا این آرامش در صنعت روغن نباتی همچنان حفظ شود.
دبیر انجمن صنعت روغن نباتی با بیان اینکه در بحث خودکفایی یا خوداتکایی دانههای روغنی همراه دولت هستیم، گفت: تمامی همت خود را برای این طرح گذاشتیم و در بحث خرید تضمینی تا جایی که توان شرکتهای روغن نباتی بوده، همکاری داشتیم. همچنین امسال شرکتهای روغن نباتی در طرح کشت قراردادی با وزارت جهاد همکاری میکنند که این موضوع هم در کنار اصلاح خرید تضمینی در طرح خوداتکایی بی تاثیر نیست.