به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، جهان امروز، جهانی است در آغوش فناوری. کودکانی که دیروز با اسباببازیهای چوبی و دوچرخههای ساده سرگرم بودند، امروز با گوشیهای هوشمند، واقعیت افزوده، هوش مصنوعی و شبکههای اجتماعی رشد میکنند. محیط زندگی آنان دیگر صرفاً کوچه و مدرسه نیست؛ بلکه پهنهای بیکران به نام «فضای مجازی» است که مرزهای جغرافیایی، فرهنگی و خانوادگی را درمینوردد. در این دنیای دیجیتال، کودکان در معرض فرصتها و تهدیدهایی قرار میگیرند که نیازمند بازتعریف مفهوم «مسئولیت والدین» است.
در چنین شرایطی، حقوق کودک بهعنوان بخشی بنیادین از حقوق بشر، نمیتواند بیتوجه به تحولات فناورانه باقی بماند. مسئولیت والدین دیگر تنها به تأمین معاش، آموزش سنتی و مراقبت فیزیکی محدود نیست؛ بلکه اکنون والدین باید ضامن ایمنی دیجیتال فرزندان خود نیز باشند. این مسئولیت نهتنها اخلاقی و تربیتی است، بلکه در بسیاری از کشورها، جنبهای قانونی یافته و در قالب مقررات و سیاستهای الزامآور نمود یافته است. باوجود این، در بسیاری از جوامع، بهویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، خلأهای جدی در حوزه تقنین، آموزش والدین، سیاستگذاری دیجیتال، و حمایت از کودکان در فضای آنلاین مشهود است.
چارچوبهای قانونی بینالمللی
در نهایت، مسئولیت والدین در فضای مجازی، مسئولیتی است همسنگ با مسئولیت در جهان واقعی؛ و اگر خانواده نتواند در این عرصه ایفای نقش کند، ما نسلی را از دست خواهیم داد که نهتنها در برابر تهدیدهای دیجیتال بیدفاع است، بلکه هویت، استقلال و آیندهاش نیز در معرض فروش، فریب و فراموشی قرار خواهد گرفت. محمدمهدی سیدناصری حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان