کاهش ۷۷ درصدی واگذاری زمین به خانوادههای دارای فرزند سوم و بیشتر، گواه عقبگرد در اجرای قانون جوانی جمعیت است
جوان آنلاین: بیتردید مسکن یکی از مهمترین دغدغههایی است که خانوادهها برای فرزندآوری با آن مواجهند! موضوعی که البته در قانون جوانی جمعیت دیده شده و بر اساس بندهایی از این قانون پس از تولد فرزند سوم و بیشتر دولت مکلف است به خانوادهها زمین بدهد که البته این بند قانونی شهرهای بالای ۵۰۰ هزار نفر و کمتر از ۵۰۰ هزار نفر جمعیت را لحاظ کردهاست، اما وقتی به سراغ خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر میروید، کمتر خانوادهای را پیدا میکنید که این وعده دولت برایش محقق شده و زمین گرفتهباشد! حالا آنطور که مسلم صالحی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی میگوید، واگذاری زمین به مشمولان قانونی در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال گذشته آن بیش از ۷۰ درصد کاهش پیدا کرده که خود نشانهای از اهمالکاری و عدم عزم دولت برای اجرای قانون جوانی جمعیت است.
هر چند باورمان نمیشد، اما همین یک ماه پیش بود که در آستانه روز ملی جمعیت، طبق اعلام معاون بهداشت وزارت بهداشت میزان موالید در کشورمان در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ منفی ۳/۷ شد تا به عینه ببینیم هشدارها درباره کاهش رشد جمعیت کشورمان کمکم به واقعیت میپیوندد. این مسئله در حالی اتفاق افتاد که سال ۱۴۰۲ شیب کاهش رشد جمعیت کمی از شتابش کاسته شدهبود و به نظر میرسید در مسیر درستی قرار گرفتیم. در ادامه، اما با تغییر دولت و به تبع آن تغییر سیاستهای جمعیتی به نظر میرسد دوباره از مسیر اصلاح وضعیت جمعیت کشورمان دور میشویم و این مسئله به اشکال مختلف خود را نشان میدهد. از عقبگرد در اجرای قانون جوانی جمعیت گرفته تا مصادیق اجرای قانون همچون همین اهدای زمین به خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر.
شرایط اهدای زمین در طرح جوانی جمعیت
بحث افزایش جمعیت که پیش میآید، یکی از مهمترین مؤلفههای اقتصادی تأثیرگذار در تصمیم خانوادهها برای داشتن فرزندان بیشتر مسکن است. واقعیت این است که در آپارتمانهای ۵۰- ۴۰ متری نمیتوان به داشتن سه تا چهار فرزند فکر کرد! این مسئله به ویژه برای خانوادههایی که مسکن ندارند و اجارهنشینند، از اهمیت بیشتری برخوردار است، به گونهای که بسیاری از صاحبخانهها، خانهشان را به یک زوج یا به خانوادههای نهایتاً سه نفره اجاره میدهند. این مسئله موجب میشود تا خانوادههایی که تعداد بیشتری فرزند دارند و اجارهنشینند، حسابی سرگردان شوند. بر این اساس، یکی از مهمترین انتظاراتی که مردم برای همراهی با سیاستهای افزایش جمعیت از دولت و حاکمیت دارند، در خصوص تأمین زمین و مسکن مناسب است. خانههایی که بشود در آن سه، چهار فرزند را بزرگ کرد. این یکی از موضوعاتی است که در قانون جوانی جمعیت و حمایت از خانواده هم لحاظ شدهاست. در ماده ۴ این قانون آمدهاست، به منظور تحقق بند «چ» ماده ۱۰۲ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت مکلف است یک قطعه زمین یا واحد مسکونی حداکثر به میزان ۲۰۰ مترمربع منطبق با ضوابط حد نصاب تفکیک بر اساس طرحهای هادی روستایی و شهری یا طرحهای جامع و تفصیلی شهری مصوب برای ساکنان در روستاها یا شهرهای کمتر از ۵۰۰ هزار نفر پس از تولد فرزند سوم و بیشتر به صورت مشترک و بالمناصفه به پدر و مادر، در همان محل بر اساس هزینه آمادهسازی فقط برای یکبار به صورت فروش اقساطی با دو سال تنفس و هشت سال اقساط اعطا نماید و سند مالکیت، پس از پرداخت آخرین قسط، ظرف حداکثر یک ماه به مالکان تحویل داده شود. برای ساکنان شهرهای بالای ۵۰۰ هزار نفر، زمین یا واحد مسکونی با شرایط مقرر در این ماده بسته به اعلام ظرفیت از سوی دولت مبنی بر وجود زمین یا واحد مسکونی در شهرکهای اطراف یا شهرهای جدید یا شهرهای مجاور یا زادگاه پدر یا مادر مشروط به اینکه بالاتر از ۵۰۰ هزار نفر نباشد، به انتخاب پدر و در صورت فوت پدر، به انتخاب مادر بر اساس آیین نامه مذکور اختصاص مییابد. بر اساس تبصره۲ این قانون مالکیت زمین یا واحد مسکونی در صورت فوت هر یک از پدر و مادر بر اساس موازین قانونی ارث به ورثه متوفی تعلق میگیرد.
با وجود این، اگر از خانوادههای دارای سه، چهار و بیشتر جویا شوید، متوجه خواهید شد بسیاری از این خانوادهها برخلاف قانون جوانی جمعیت زمینی دریافت نکردهاند! این مسئله حتی برای شهرهای کوچک هم صادق است. از سوی دیگر از آنجایی که خانوادههای دارای فرزندان بیشتر اغلب جزو اقشار و طبقات ضعیف اقتصادی دستهبندی میشوند، حتی در صورت اختصاص زمین نیازمند کمکهای دولتی برای ساخت خانه هستند.
سالی ۵۰ هزار قطعه زمین برای دستکم ۲۳۰ هزار خانوار
آنطور که پیش از این محمدصادق مرادی، نماینده وزیر در نهادهای انقلابی و دبیر ستاد جوانی جمعیت وزارت راه و شهرسازی در گفتوگویش با «جوان» مطرح کردهبود، در حال حاضر ۵۰۰ هزار خانواده سه فرزند بالا برای دریافت زمین در شهرهای زیر ۵۰۰ هزار نفر جمعیت ثبتنام کردهاند که ۲۳۰ هزار نفرشان تأیید شدهاند، اما با توجه به پیشبینیها و برنامهها دولت میتواند سالانه ۵۰ هزار قطعه زمین به این خانوادهها تخصیص دهد.
وی گفتهبود: «قانون به ما اجازه نمیدهد در شهرهای با جمعیت بالای ۵۰۰ هزار نفر زمین تخصیص دهیم که این مسئله دست ما را برای اعطای زمین محدود میکند. علاوه بر این، برای الحاق زمینهای جدید نیاز است نظر حدود ۱۵ تا ۲۰ سازمان مختلف دریافت شود و برای الحاق یک متر زمین تمام این سازمانها باید نظر بدهند. اگر هر یک از این سازمانها نظر منفی بدهند، امکان الحاق آن زمین وجود نخواهد داشت که این موضوع روند کار را طولانی میکند. همچنین آمادهسازی زمینها برای افرادی که تا امروز تأیید نهایی شدهاند، حدود ۴۰ همت بودجه نیاز دارد که عدد بالایی است.»