۱۴۰۴/۰۵/۱۶
به گزارش روزپلاس، محمد طالبی کارگردان مستند «سفرنامه عراق عجم» بیان کرد: مستند «سفرنامه عراق عجم» یک اثر تاریخی است که به روایت یکی از عجیبترین و آخرین سفر مهم ناصرالدینشاه قاجار در طول پنجاه سال سلطنتش میپردازد. برای ساخت این مستند از منابع متعددی استفاده شده است. منابع اصلی که مسیر پژوهش ما را مشخص کردند، ابتدا سفرنامهای بود که شخص ناصرالدینشاه قاجار درباره این سفر نوشته است. این سفرنامه با دقت و جزئیات فراوان به ثبت رسیده است. همچنین همراه شاه در این سفر، هیئتی از تهران به مناطق مرکزی ایران عزیمت کردند که در میان آنها ژانباتیست فوریه، پزشک فرانسوی مخصوص ناصرالدینشاه، حضور داشت. فوریه کتابی با عنوان «سه سال در دربار ایران» تألیف کرده که بخشی از آن به توصیف دقیق و مفصل این سفر اختصاص دارد.
وی ادامه داد: علاوه بر این، عکاسان متعددی نیز وقایع این سفر را ثبت کردهاند. در نهایت، با بررسی تطبیقی منابع تاریخی، اسناد و نوشتههای مربوطه، مسیر مشخصی برای روایت این مستند تعیین شد که حاصل آن، اثر حاضر با عنوان «سفرنامه عراق عجم» است.
این مستندساز درباره چالشهای دستیابی به منابع پژوهش توضیح داد: اصولا پژوهش، بخشی بسیار مهم و حیاتی در تولید مستند است. هرچه این مرحله از فرآیند ساخت فیلم مستند قویتر، مستندتر و مبتنی بر اصول علمی باشد، مسیر پیش روی مستندساز روشنتر خواهد شد. در مستند «سفرنامه عراق عجم» نیز این مسئله صادق بود. مهمترین اقدام در این زمینه، مطالعه سفرنامه ناصرالدینشاه قاجار از سفر به بلاد مرکزی ایران بود. علاوه بر این، یافتن منابع مکتوب و تصویری مربوط به همان دوره، از جمله عکسهای ثبتشده توسط عکاسان همراه کاروان، چالشی بزرگ محسوب میشد. دسترسی به چنین آثاری در ایران، بهویژه در حوزه اسناد تاریخی و عکسهای آرشیوی، به شکل منظم و آکادمیک، همواره با دشواریهایی همراه است.