اقتصاد ۲۴- با افزایش انتظارات تورمی متاثر از بالا ماندن نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی و همچنین افزایش تنش‌های سیاسی و نظامی در منطقه، بازار طلا و ارز در هفته‌های گذشته نوسانات رو به بالای هیجانی را پشت سر گذاشته؛ به نحوی که دلار آمریکا در بازار آزاد و غیررسمی، به سقف تاریخی خود نزدیک شد، همچنین در بازار سکه و طلا هم تلاطم و نااطمینانی بر معاملات سایه انداخت و اعداد عجیبی از سکه و طلا روی تابلوی طلافروشان و صرافی‌ها نقش بسته است.
برخی از کارشناسان در ماه‌های اخیر اعتقاد داشتند که قیمت طلا و ارز تناسبی با واقعیت‌های اقتصادی ندارد و بانک مرکزی با ابزار گفتار درمانی و انتشار اخبار سیاسی مثبت ناظر به آزادسازی دارایی‌ها و پیوستن ایران به اتحاد‌های منطقه‌ای و جهانی نظیر بریکس و شانگ‌های توانسته قیمت‌ها را در کانال مشخصی کنترل کند و مانع از جهش ارزی شود.
البته فارغ از مخالفت‌هایی که با این اظهارنظر‌ها وجود دارد و برخی از آن‌ها نیز می‌تواند کارشناسی نباشدف این دست از کارشناسان اعتقاد داشتند نرخ ارز باید بر مبنای نرخ تورم تعدیل شود؛ چرا که در صورت بروز اتفاقات سیاسی منفی و یا کاهش فروش نفت، این احتمال وجود دارد که بازارساز نتواند دیگر ابزار و امکان مداخله مناسب برای جهت‌دهی قیمت‌ها داشته باشد.
در نهایت پس از بروز نوسانات اندک در بازار طلا و ارز و موفقیت موقت بانک مرکزی در اصلاح نرخ‌ها، این بار مجموعه‌ای از تحولات منطقه‌ای در کنار بالا رفتن شانس ترامپ برای بازگشت به کاخ سفید در سال آینده میلادی، شرایطی را رقم زد که این بار بانک مرکزی به چابکی موقعیت‌های گذشته نتواند تا به امروز نرخ ارز را در کانال هدفگذاری شده خود تثبیت کند.
به همین دلیل، بانک مرکزی در هفته‌های گذشته برای مهار نوسانات در بازار و به منظور جمع آوری نقدینگی سرگردان و کاهش سرعت گردش پول، از دو ابزار مختلف استفاده کرد؛ ابزار اول حراج شمش طلا در مرکز مبادله طلا و ارز ایران است که خریداران مختلف می‌توانند بنا بر نیازشان طلای مورد نیاز خود را تهیه کنند و صادرکنندگان هم می‌توانند با عرضه شمش طلا، رفع تعهد ارزی نمایند.
دومین ابزار بانک مرکزی که هفته گذشته از آن رونمایی شد، گواهی سپرده خاص است که سود ۳۰ درصدی به متقاضیان این گواهی در سررسید خواهد داد. گزینه‌ای که احتمالا این قابلیت را دارد که در کوتاه مدت، مانع از ورود «پول داغ» به بازار طلا و ارز شود. البته در خصوص این اقدام بانک مرکزی کارشناسان این گزاره را مطرح می‌کنند که اگر قرار است نقدینگی جذب شده صرف فعالیت‌های تولیدی سودآور شود، چگونه تنها در مدت چند روز، چنین فعالیت‌هایی که سود بالای ۳۰ درصد دارند، دسته‌بندی و اولویت بندی شده‌اند؟
به هر ترتیب با وجود اقدامات ضربتی بانک مرکزی، همچنان التهاب و تنش در بازار طلا و ارز برقرار است و به همین منظور برای بررسی و اطلاع از شرایط حراج شمش طلا به سراغ مرکز مبادله رفتیم تا از پیدا و پنهان اولین ابزار بانک مرکزی برای مهار نوسانات روز‌های اخیر با خبر شویم.
بر اساس شیوه نامه حراج حضوری شمش طلا در مرکز مبادله ارز و طلای ایران، متقاضیان خرید شمش طلای مرکز مبادله ایران شامل «فروشندگان عمده شمش طلا دارای پروانه کسب مجاز و معتبر»، «تولیدکنندگان و سازندگان فعال مصنوعات طلا دارای پروانه کسب مجاز و معتبر» و «خرده فروشان طلای آب شده دارای پروانه کسب مجاز و معتبر» هستند؛ البته این در حالی است که امکان رفع تعهد ارزی برای صادرکنندگان از طریق واردات شمش و عرضه در مرکز مبادله هم فراهم شده است.
در جلسه حضوری حراج شمش طلا، یکی از متقاضیان به شرط افشا نشدن نام و نشان خود، پاسخگوی سوالات خبرنگار اقتصاد آنلاین بود. این فعال بازار طلا در پاسخ به این سوال که آیا اقدام جدید بانک مرکزی می‌تواند مانع از افزایش قیمت طلا شود؟ پاسخ داد: ما چندسال پیش معاملات سکه طلا را در بورس کالا داشتیم که متاسفانه به دلایل نامشخص، آن روش را ادامه ندادند، البته زمانی که معاملات سکه در بورس کالا متوقف شد، سکه امامی طرح جدید در حدود ۴ میلیون تومان قیمت داشت.
وی افزود: استدلال مسئولان وقت این بود که آن روش انتظارات تورمی را بالا می‌برد؛ اما در نهایت مشاهده شد که در مدت کوتاهی، سکه طلا از ۱۰ میلیون تومان هم عبور کرد. معاملات بورس کالا کاملا شفاف و مشخص بود چه افرادی، چه مبالغی خرید می‌کنند؛ اما شما الان که اینجا نشسته‌اید حتی یک تابلو هم نمی‌بینید که اطلاعات را در لحظه و فوری برای همگان منتشر کند و اگر هم اطلاعاتی از معامله به بیرون درز می‌کند، چند ساعت بعد است که خود ما هم از کانال‌های تلگرامی باخبر شده ایم.