به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در هر نبردی، آنچه سرنوشت میدان را تعیین میکند تنها شمار نیروها یا قدرت تجهیزات نیست؛ بلکه نوع نگاه فرمانده به انسان، اخلاق و هدفِ جنگ است. تاریخ، فرماندهان بسیاری را دیده که جنگ را صرفاً عرصه غلبه و انتقام میدانستند، اما همین نگاه، آنان را به خشونتی کور کشاند که نه تنها دشمن، بلکه حقیقت را نیز قربانی کرد. در مقابل، مکتبی که جنگ را آخرین راه میداند، حتی در سختترین شرایط نیز مرز میان عدالت و تجاوز را حفظ میکند.
بنابر روایت تسنیم، در چنین نگاهی، پیروزی واقعی فقط در شکست دادن دشمن معنا نمیشود؛ بلکه در حفظ انسانیتِ جبهه حق است. بسیاری از حکومتها در طول تاریخ، به بهانه امنیت یا قدرت، هرگونه خشونتی را مجاز شمردند؛ اما مکتب الهی تلاش میکند حتی در میدان شمشیر نیز اخلاق را زنده نگه دارد. به همین دلیل است که فرمانده الهی پیش از آموزش فنون نبرد، روح رزمنده را تربیت میکند و به او میآموزد که خشم، جای عقل و هدایت را نگیرد.
امیرالمؤمنین علیهالسلام در سفارش نظامی خود به معقل بن قیس، پیش تاز:
از خدایی بترس که ناچار او را ملاقات خواهی کرد، و سر انجامی جز حاضر شدن در پیشگاه او را نداری جز با کسی که با تو پیکار کند، پیکار نکن، در خنکی صبح و عصر(1)، سپاه را حرکت ده، در هوای گرم لشکر را استراحت ده، و در پیمودن راه شتاب مکن. در آغاز شب حرکت نکن زیرا خداوند شب را وسیله آرامش قرار داده، و آن را برای اقامت کردن، نه کوچ کردن، تعیین فرموده است. پس آسوده باش، و مرکب ها را آسوده بگذار، آنگاه که سحر آمد و سپیده صبحگاهان آشکار شد، در پناه برکت پروردگار حرکت.
هر جا دشمن را مشاهده کردی در میان لشکرت بایست، نه چنان به دشمن نزدیک شو که چونان جنگ افروزان باشی، و نه آنقدر دور باش که پندارند از نبرد می هراسی، تا فرمان من به تو رسد، مبادا کینه آنان پیش از آن که آنان را به راه هدایت فرا خوانید، و درهای عذر را بر آنان ببندید شما را به جنگ وا دارد.