چهرههایی که اصفهان را نوشتند- ۹
فرشچیان؛ هنرمندی که ادبیات و مضامین دینی را به جهان تصویری خود وارد کرد
اصفهان- محمود فرشچیان را نمیتوان تنها با عنوان نگارگر اصفهانی معرفی کرد؛ نسبت او با این شهر به محیطی بازمیگردد که در آن معماری، خوشنویسی، کاشیکاری، صنایع دستی و هنرهای تصویری بخشی از زندگی فرهنگی بودند. یک نویسنده و پژوهشگر هنر، در نخستین سالگرد درگذشت فرشچیان این شهر را یکی از مهمترین لایههای شکلدهنده شخصیت هنری او میداند.
سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – کوروش دیباج: شهرت محمود فرشچیان فقط به چند تابلو یا حتی استمرار یک شیوه نقاشی نیست، بلکه تغییری است که در نسبت میان نگارگری ایرانی و مخاطب معاصر ایجاد کرد. فرشچیان در دورهای ظهور کرد که نگارگری، در معرض دو وضعیت متعارض قرار داشت: از یک سو میراثی تاریخی با قواعد و قراردادهای بصری تثبیتشده بود و از سوی دیگر هنر جدید ایران تحت تأثیر تحولات نقاشی مدرن، تجربههای تازهای را پشت سر میگذاشت. اهمیت فرشچیان را میتوان در این نقطه جستوجو کرد که وی تلاش کرد نگارگری را نه بهعنوان یک شیوه موزهای، بلکه بهعنوان زبان زندهای برای بیان انسان، روایت، ادبیات، دین و جهان درونی بازتعریف کند.
اصفهان در این میان صرفاً زادگاه فرشچیان نیست. شهری که در تاریخ هنر ایران با نگارگری، کتابآرایی، خوشنویسی، معماری، کاشیکاری و سنتهای تصویری گوناگون پیوند خورده، بخشی از زمینه فرهنگی شکلگیری نگاه او را فراهم کرد. با این حال، نسبت دادن همه ویژگیهای زبان هنری فرشچیان به مکتب اصفهان نیز نیازمند احتیاط است. فرشچیان در مسیر هنری خود از آموزشهای سنتی عبور کرد، تجربههای بیرون از ایران را دید و در نهایت به زبانی شخصی رسید که نمیتوان آن را صرفاً ادامه مکانیکی یک مکتب تاریخی دانست.