«برجام یک سند منحصربهفرد است که اگرچه میتوان درباره ماهیت معاهداتی آن بحث کرد، اما در هر صورت، توافقی میان دو طرف مشخص یعنی ایران و گروه ۱+۵ است که ذیل قطعنامههای شورای امنیت شکل گرفته. در این چارچوب، هر دو طرف دارای تعهدات مشخص و متقابلی هستند.»
جوان آنلاین: در روزهایی که فضای سیاسی و حقوقی درباره برنامه هستهای ایران، بار دیگر در کانون توجه محافل بینالمللی قرار گرفته، سه کشور اروپایی عضو برجام، یعنی انگلستان، فرانسه و آلمان، اقدامی جنجالبرانگیز انجام دادهاند؛ ارسال نامهای رسمی به رئیس دورهای شورای امنیت سازمان ملل، با هدف فعالسازی «مکانیزم ماشه» علیه جمهوری اسلامی ایران. این اقدام در حالی صورت میگیرد که نهتنها اصل مشروعیت حقوقی آن محل تردیدهای جدی است، بلکه عملکرد متناقض و بعضاً منفعلانه همین کشورها در سالهای گذشته، بهویژه پس از پایان مشارکت یکجانبه امریکا از برجام، سؤالات مهمتری را درباره مبانی این درخواست مطرح میکند.
اما آیا کشورهای اروپایی همچنان میتوانند خود را مشارکتکننده در برجام بدانند؟ آیا در شرایطی که آنها به تعهدات خود عمل نکردهاند، حق استناد به شدیدترین ابزار فشار حقوقی در متن برجام را دارند؟ و اساساً، فعالسازی مکانیزم ماشه بدون طی فرآیندهای پیشبینیشده در خود برجام، چقدر با اصول حقوق بینالملل تطابق دارد؟
دکتر سید حسین موسویفر، استادیار حقوق بینالملل دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با «جوان» با اشاره به ساختار و ماهیت حقوقی برجام گفت: «برجام یک سند منحصربهفرد است که اگرچه میتوان درباره ماهیت معاهداتی آن بحث کرد، اما در هر صورت، توافقی میان دو طرف مشخص یعنی ایران و گروه ۱+۵ است که ذیل قطعنامههای شورای امنیت شکل گرفته. در این چارچوب، هر دو طرف دارای تعهدات مشخص و متقابلی هستند.»
او خاطر نشان کرد که جمهوری اسلامی ایران تا پیش از پایان مشارکت امریکا از برجام، به تمامی تعهدات خود پایبند بود. پس از آن نیز، ایران مطابق متن برجام، بهصورت مرحلهای از بخشی از تعهدات خود کاست؛ اقدامی که از نظر حقوق بینالملل، مشروع و مستند به متن توافق است: «تمام اقدامات ایران بهصورت مرحلهای و با اطلاع آژانس بینالمللی انرژی اتمی صورت گرفت و نهتنها مصداق فسخ یا نقض تعهد نیست، بلکه یک حق محفوظ برای ایران در برابر نقض طرف مقابل بودهاست.»