اقتصاد ۲۴– دژ شکوهمند مازندران است، تعبیری دیگر از تخت جمشید در یک مختصات دیگر؛ در حاشیه شرقی جاده سوادکوه به تهران، کمی قبل از پادگان دوآب، در کوه سمت چپ جاده، جا خوش کرده است. غاری ۳۰۰ میلیون ساله که به واسطه دژ ساخته شده در درون خود، کتابِ گشوده تاریخ این سرزمین طی هزار سال پیش است. گویا این غار، روزگاری از پایگاههای استراتژیک و مراکز دفاعی اسپهبدان مازندران و در صدر اسلام نیز هم زمان با شورش مردم طبرستان و قیام «ونداد هرمز»، پناهگاه او بود. اما شکوه آن پناهگاهِ دوردست امروز، زیر غبار معادن روبرو، سروصدای کامیونها و بولدزرها، در لحظهای به محاق میرود. دژ غار «اسپهبد خورشید»، پس از میلیونها سال امانت داری از تاریخ، هویت و تمدن، اکنون در هجوم جویندگان گنج و کوهخواران و بولدزرهایشان، غبار آوار و تخریب را بر پیکر خود و پیشینه اش میبیند.
طاق طبیعی «اسپهبد خورشید» با دهانهای به طول ۸۵ متر با بقایای قلعهای کهن به دلیل سوابق تاریخی، معماری بی نظیر و نقش بی نظیر در رخدادهای تاریخی سال ۱٣٨۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. با این حال این اثر ملی نیز مانند طیف بسیاری از این آثار، در محاق فراموشی فرو رفت و امروز نبض حیاتش به کندی میزند. درست چهار سال پیش بود که نخستین خبرها از فعالیت پیکورها در معادن قرار گرفته در عرصه و حریم محوطه غار «اسپهبد خورشید» منتشر شدند.