آنچه این بحران را متمایز میکند، نهتنها ماهیت درگیری، بلکه شکاف در درون غرب است. این شکاف، اگرچه هنوز بهطور کامل نمایان نشده، اما نشانههای آن بهوضوح قابل مشاهده است.
جوان آنلاین: در یکی از پیچیدهترین مقاطع ژئوپلیتیکی سالهای اخیر، تنش میان امریکا، اسرائیل و ایران به یک رویارویی تمامعیار رسید، اما برخلاف بسیاری از بحرانهای پیشین، این بار یک متغیر کلیدی معادله را تغییر داده است: همراهی نکردن کامل اروپا و ناتو با رویکرد تهاجمی واشینگتن. این وضعیت نهتنها نشانهای از اختلاف نظر در تاکتیکها، بلکه بازتاب یک شکاف عمیقتر در درک تهدید، منافع و حتی آینده نظم جهانی است. در ظاهر، انتظار میرفت که در صورت تشدید تنش، بلوک غرب با محوریت امریکا بهصورت یکپارچه وارد عمل شود، اما آنچه در عمل رخ داده، فاصلهگذاری آشکار و پنهان کشورهای اروپایی از سناریوی جنگ است. نه ناتو بهعنوان یک ائتلاف نظامی وارد میدان شد و نه کشورهای کلیدی اتحادیه اروپا تمایل جدی به مشارکت مستقیم در درگیری نشان دادهاند. این حضور نداشتن، بهویژه در شرایطی که برخی چهرههای سیاسی در امریکا از گزینههای تهاجمیتر سخن گفتهاند، معنای بیشتری پیدا میکند.
برای درک این شکاف، باید به تجربه تاریخی اروپا بازگشت. جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ یکی از نقاط عطف بود که اعتماد بسیاری از کشورهای اروپایی به تحلیلهای امنیتی امریکا را متزلزعنوان نماد اتحاد نظامی غرب، در این بحران رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده است. این سازمان که بر پایه اصل دفاع جمعی شکل گرفته، برای ورود به یک درگیری نیازمند اجماع اعضاست؛ اجماعی که در این مورد وجود ندارد. اختلاف نظر میان اعضا، بهویژه میان امریکا و برخی کشورهای اروپایی، باعث شد ناتو از ورود مستقیم به این جنگ خودداری کند، اما این مشارکت نکردن رسمی، به معنای بیطرفی کامل نیست. در واقع، اروپا در حال دنبال کردن یک مسیر میانه است؛ مسیری که در آن تلاش میکند از یکسو روابط راهبردی خود با امریکا را حفظ کند و از سوی دیگر، از گرفتار شدن در یک جنگ پرهزینه اجتناب کند. این تعادلسازی، بهویژه در شرایطی که فشارهای سیاسی از دو سو افزایش یافته، کار آسانی نیست. در سطح داخلی نیز افکار عمومی در بسیاری از کشورهای اروپایی نسبت به ورود به جنگهای خارجی حساس و حتی مخالف است. تجربههای گذشته، هزینههای انسانی و اقتصادی و همچنین نگرانی از پیامدهای غیرقابلپیشبینی، باعث شده که دولتها با احتیاط بیشتری عمل کنند. در چنین فضایی، هرگونه تصمیم برای مشارکت در جنگ میتواند تبعات سیاسی داخلی جدی بههمراه داشته باشد.