۱۴۰۳/۰۷/۱۸ ۱۱:۰۴
پرسش:
با توجه به قبیح بودن صفت سخنچین، در قیامت برای این افراد چه عواقب و پیامدهای در روایات بیانشده است؟
پاسخ:
اعمال و رفتار انسان دارای آثاری است که برخی از آنها محدود به این دنیا و برخی از آنها در آخرت نمود پیدا میکند؛ آثاری که برای اعمال انسان وجود دارد هم شامل رفتارهای نیک انسان و هم شامل رفتارهای نکوهیده وی میشود. یکی از رفتارهای نکوهیده که در آیاتی از قرآن کریم نیز به آن پرداختهشده (1) و در آخرت دارای اثر بوده و صاحب آن گرفتار میشود، گناه سخنچینی است.
در اینجا به بیان عواقب و آثار زیانبار سخنچینی از دیدگاه روایات اهلبیت علیهمالسلام پرداخته میشود.
1. از بین رفتن اعمال نیک و محکوم شدن به کفر
همانگونه که برخی از اعمال نیک باعث از بین رفتن گناهان میشود، (2) برخی از گناهان مانند سخنچینی نیز مانع از اثرگذاری اعمال نیک میشود. از پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله دراینباره چنین نقلشده است: «أربَعَهٌ تُفسِدُ الصَّومَ و أعمالَ الخَیرِ: الغیبَهُ، وَالکَذِبُ، وَالنَّمیمَهُ، وَالنَّظَرُ إلَی الأَجنَبِیِّ»؛ (3) چهار چیز، روزه و کارهای نیک را خراب میکند: غیبت، دروغ، سخنچینی و نگاه به نامحرم.
اشرابخوار و سخن چنین. در وصیت پیامبر صلیالله علیه و آله به امام علی علیهالسلام که پیشتر نیز بخشی از آن نقل شد، رسول گرامی اسلام به نقل از خداوند متعال، نه گروه را محروم از بهشت دانسته است: ِ «یَا عَلِیُّ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ… ثُمَّ قَالَ لَهَا تَکَلَّمِی فَقَالَتْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَیُّ الْقَیُّومُ قَدْ سَعِدَ مَنْ یَدْخُلُنِی قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَا یَدْخُلُهَا مُدْمِنُ خَمْرٍ وَ لَا نَمَّامٌ و…»؛ (6) ای علی خداوند متعال بهشت را آفرید … سپس به او فرمود سخن بگو، پس گفت: خدایی جز خداوند یکتا که زنده و پاینده است وجود ندارد؛ هرکسی که داخل در من شود رستگار است. خداوند بلندمرتبه فرمود به عزت و جلالم سوگند، کسی که بر نوشیدن شراب مداومت داشته و سخنچین و… داخل در آن (بهشت) نمیشوند. در روایت دیگری از امام صادق چهار گروه محروم از بهشت دانسته شدهاند: «أَرْبَعَهٌ لَا یَدْخُلُونَ الْجَنَّهَ الْکَاهِنُ وَ الْمُنَافِقُ وَ مُدْمِنُ الْخَمْرِ وَ الْقَتَّاتُ وَ هُوَ النَّمَّام»؛ (7) چهر گروه داخل در بهشت نمیشوند؛ پیشگو و منافق و دائمالخمر و قتات که همان سخنچین است.