
«العِلمُ سُلطانٌ، مَن وَجَدَهُ صالَ بِهِ وَ مَن لَم یَجِدهُ صیلَ عَلَیه»؛ این کلام امیرالمؤمنین علیبنابیطالب (ع) که «دانش، سلطنت و قدرت است، هر که آن را بیابد با آن یورش برد و پیروز شود و هر که آن را نیابد، بر او یورش برند»، همواره یکی از محورهای بنیادین نگاه رهبر فقید انقلاب اسلامی به مقوله علم و فناوری بوده است. ایشان در طول دهههای اخیر، به شکل مستمر بر ضرورت جنبش نرمافزاری، نهضت تولید علم و در نهایت کسب مرجعیت علمی تأکید داشتند و این موضوع را نه یک شعار تبلیغاتی، بلکه زمینهای برای ایجاد تمدن نوین اسلامی و تضمین استقلال و پیشرفت همهجانبه کشور میدانستند.
رهبر معظم انقلاب در تبیین مفهوم مرجعیت علمی، آن را به عنوان یکی از اصلیترین اهداف نظام اسلامی مطرح کرده و با نگاه آیندهپژوهانه خود، آن را از مرزهای منافع ملی فراتر برده و به عنوان یک وظیفه تاریخی برای نخبگان ایرانی تعریف میکنند. ایشان در سال ۱۳۹۵، در جمع دانشجویان و اساتید دانشگاههای کشور، به صراحت اعلام کردند: «بنده چند سال قبل از این، به جوانهای دانشجو و اهل علم گفتم که شما باید کاری کنید که پنجاه سال بعد، اگر کسی خواست به تازههای علمی آن روز دست پیدا کند، مجبور بشود بیاید زبان فارسی یاد بگیرد؛ این میشود، این ممکن است». در نگاه ایشان، این چشمانداز بلندمدت که ممکن است برای برخی غیرممکن به نظر برسد، در پرتو همت و اراده جوانان ایرانی حادث شدنی است و مصادیق آن را میتوان در پیشرفتهای حیرتآور هستهای، نانو و سلولهای بنیادی در همین چند دهه اخیر به وضوح دید.
از منظر ایشان، پژوهش و حرکت علمی در کشور از دوقطبی کاذب تحقیق بنیادین و حل مسائل روز خارج است. ایشان در دیدار اساتید دانشگاهها در سال ۱۳۹۷، ضمن انتقاد از برخی که گمان میکردند این دو هدف با یکدیگر تعارض دارند، تأکید فرمودند: «هدف پژوهش قاعدتاً دو چیز است: یکی رسیدن به مرجعیت علمی و حضور در جمع سرآمدان علم و فناوری، دوم حل مسائل کنونی و آینده کشور. اینها با هم منافات هم ندارد؛ شنیدهام بعضی میگویند آقا چطور [منافات ندارد]؟ این هدف درست است یا آن هدف؟ هر دو هدف درست است». این نگاه جامع، نشان میدهد که ایشان به دنبال یک نظام علمی پویا بودند که همزمان هم به قلههای دانشی دست یابد که حرف اول را در جهان بزند و هم بتواند مشکلات ملموس و جاری مردم را، از بیکاری و تورم تا مسائل زیرساختی، حل کند.
