یک راهحل پیشنهادی میتواند تخصیص یارانه بنزین به مردم در یک سهمیه ثابت باشد که برای نیازهای ضروری آنها کافی است. هر گونه مصرفی فراتر از این سهمیه را میتوان به قیمت بازار خریداری کرد
جوان آنلاین: ناترازی بنزین حداقل خواب مسئولان دغدغهمند را آشفته کرده است، اما این خواب چگونه علاج میشود؟ تغییر از نظام سهمیهبندی بنزین به خودرو به سازوکار سهمیهبندی فرد محور و بنزین به نفر برای اصلاح مسیر مصرف و یارانه بنزین یک گام مهم بهمنظور بهینهسازی مصرف و تضمین توزیع عادلانهتر منابع است. این رویکرد با تخصیص یارانهها بر اساس افراد به جای وسایل نقلیه به مسائل مصرف بیش از حد و توزیع ناعادلانه، ترویج استفاده کارآمدتر از بنزین و کاهش فشار بر منابع ملی میپردازد. مهمترین اثر بنزین به نفر، قاعدهمند کردن صادرات بنزین ذیل سازوکار بازار مبادله سهمیه بنزین در بورس انرژی و حذف کامل قاچاق سوخت است.
در بسیاری از کشورها به ویژه کشورهایی که منابع طبیعی فراوانی دارند، دولتها اغلب به کالاهای ضروری مانند بنزین یارانه میدهند تا آنها را برای عموم مردم مقرون به صرفه کنند. با این حال، این سیاست خوش نیت گاه میتواند منجر به عواقب ناخواستهای مانند مصرف بیش از حد، هدر رفتن و توزیع ناعادلانه منابع شود. یک موضوع برجسته مصرف نامتناسب بنزین از سوی اقشار ثروتمند جامعه است که دارای چندین وسیله نقلیه هستند. ایران نیز از این قضیه مستثنی نیست و در حال حاضر با سرکوب قیمت بنزین، مصرف بنزین شدیداً افزایش یافته و در عین حال تعدد ماشینهای تک سرنشین و ترافیک بسیار زیاد کلانشهرها سبب شده است مصرف بنزین در کشور رکورد بزند و به ناترازی بنزین و واردات بیش از ۵ میلیارد دلاری بنزین در سال برسیم. از همین رو دولت چهاردهم برای اصلاح این روند مکلف است گامی در مسیر یارانه بنزین و اصلاح ساختاری آن بردارد که این مفهوم مبتنی بر تجدید ساختار یارانههای بنزین همراستا با تغییر در سیستم سهمیهبندی مبتنی بر خودرو به سیستم سهمیهبندی مبتنی بر شخص با هدف بهینهسازی مصرف بنزین و تضمین توزیع عادلانهتر یارانههای انرژی است.
وضعیت فعلی مصرف بنزین در کشور
در سناریوی فعلی، مصرف بنزین در ایران بسیار فراتر از حد انتظار است. عوامل متعددی در ایجاد این وضعیت نقش دارند که یکی از مهمترین آنها مصرف بالای مصرف کنندگان مرفه که متعلق به دهکهای بالای جامعه هستند، است. این افراد تمایل دارند چندین خودرو داشته باشند و در نتیجه مقادیر زیادی بنزین یارانهای مصرف میکنند. این عمل نه تنها منابع ملی را تحت فشار قرار میدهد، بلکه منجر به توزیع ناعادلانه یارانهها میشود و به نفع کسانی است که کمترین نیاز را به آنها دارند. به طور سنتی، یارانه بنزین بر اساس مالکیت خودرو اختصاص مییابد و نرخ دوم بنزین که ۳ هزار تومان است به صورت بینهایت در اختیار افراد است و از همین رو هیچ حد مصرفی در بنزین ایجاد نخواهد شد و منشأ اصلی این رویکرد، عدم کنترل مصرف شخصی افراد و عدم وجود داده در بخش مصرف صنعت حمل و نقل است و این رویکرد مبتنی بر یارانه بنزین به خودرو و بدون مانیتورینگ مصرف بنزین از سوی هر فرد چندین اشکال اساسی دارد.