به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، خِرَد و دانایی از برترین موهبت ها و نعمت های خداوند بلند مرتبه به بشریت بوده و به وسیله آن، انسان از دیگر موجودات تمایز می یابد. تفاوت میان انسان ها و ارزش گذاری آنان بر پایه خرد، دانایی و پایبندی به اخلاق و ارزشهای دینی سنجیده می گردد و خرد، میزانی برای سنجش و اعتبار انسان شمرده می گردد. از این رو عقل و خرد در دین اسلام (و نیز ادیانِ آسمانی گذشته و پیامبران پیشین«ع») و همین طور در ادب درخشان پارسی (به طور ویژه در شاهنامه حکیم بزرگ فردوسی) از اهمیت بسزایی برخوردار بوده و سرایندگان پارسی بر اهمیت خردورزی، عاقبت اندیشی، دوری از رفتار شتابزده و بدور از عقلانیت تاکید کردهاند.
خداوند بلند مرتبه درباره ارزش و جایگاه حِکمت (دانش توام با خردورزی) می فرماید: (پروردگار) به هر کس بخواهد، حکمت را می بخشد و به هر کس حکمت داده شود، خیر (خوبی و لطف) فراوانی اعطا گردیده است و جز خردمندان، کسی (این معنا) را در نمی یابد. (سوره بقره، آیه 269).
خردورزی، از موضوعات دارای اهمیت بسیار در روایات اسلامی و نیز شعر پارسی بوده و در این باره احادیث بسیاری از پیشوایان دین نقل و روایت گردیده است؛ به طور نمونه از نخستین آموزگارِ اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) نقل است که فرمود: خِرَد، روشنایی در قلب (انسان) بوده که به وسیلاز اهمیت کم نظیری برخوردار بوده و خیل گسترده ای از ادیبان و سرایندگان (و در راس آنان، خالق بزرگترین اثر حماسی در ادب پارسی و حکیمِ طوس، ابوالقاسم فردوسی) بر ستایش خردورزی، اهمیت استفاده از عقل، ضرورت تفکر و اندیشه در همه امور زندگی، توجه نمودن به پند و گفتار خردمندان و دانایان و دوری از رفتارهای ناصواب و نابخردانه تاکید نموده اند.
فهرست منابع:
1- قرآن کریم
2- آربری، آرتور جان، ادبیات کلاسیک فارسی، ترجمه: اسد الله آزاد، انتشارات آستان قدس رضوی 1371
3- ابن أبی الحدید معتزلی، شرح نهج البلاغة، قم، مؤسسة اسماعیلیان
4- اسلامی ندوشن، محمد علی، از رودکی تا بهار، تهران، کومش 1383
5- شهبازی، علیرضا، زندگی نامه تحلیلی فردوسی، انتشارات هرمس 1390
6- فردوسی، حکیم ابوالقاسم، شاهنامه، چاپ مسکو
7- کلینی رازی، شیخ محمد بن یعقوب، الأصول من الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیة 1363
محمد جواد گودینی نویسنده و پژوهشگر