در رتبه بندیهای اخیر جهانی جایگاه علمی دانشگاههای ایران تنزل داشتهاست
جوان آنلاین: ۲ هزار و ۲۲۷ واحد دانشگاهی در کشورمان صدای رئیس سازمان برنامه و بودجه را هم در آوردهاست. اسفند ماه سال گذشته بود که سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه در همایش ملی علم و فناوری در برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران با انتقاد از آمار بالای واحدهای دانشگاهی در کشورمان گفت: «ما در ایران ۲ هزار و ۲۲۷ واحد دانشگاهی داریم که این میزان بعد از چین و هند بیشترین تعداد واحد دانشگاه است. ترکیه کمتر از ۱۰ درصد ما (حدود ۲۱۰ دانشگاه) و عربستان ۶۸ دانشگاه دارد.» حالا هم آخرین رتبهبندیهای جهانی نشان میدهد دانشگاههای کشورمان از منظر کیفی وضعیت چندان مناسبی ندارد، در حالی که در رده بندیهای سالهای گذشته دانشگاههای ایران در رده نخست کشورهای منطقه قرار داشت، حالا در رده بندی ۲۰۲۵ دانشگاههای کشورمان دچار افت شدهاند و جایگاه اول منطقه را به کشور عربستان واگذار کردهایم. در شرایطی که کشورمان از منظر کمیت و تعداد دانشگاه با کشور پر جمعیتی همچون چین در رقابت است، اما از منظر کیفیت در ردهبندیهای جهانی چندان وضع مناسبی ندارد و با وجود اینکه تعداد دانشگاههای ایران در رتبهبندی تایمز ۲۰۲۵ افزایش یافتهاست؛ رتبه بینالمللی ۲۰ دانشگاه دچار افت شده، تنها رتبه پنج دانشگاه بهبود یافتهاست و رتبه ۵۵ دانشگاه ثابت ماندهاست.
سالهاست که تحصیلات دانشگاهی نمیتواند جوانان را به شغل بهتر سوق داده و مسیر زندگیشان را روی روال بیندازد. بر این اساس طبق آمارها در تابستان ۱۴۰۳ سهم جمعیت بیکار فارغ التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران ۹/۴۳ درصد بودهاست. این رقم نسبت به فصل مشابه سال قبل۱/ ۱ درصد افزایش داشتهاست. با این اوصاف، تجدیدنظر در سیاست توسعه کمی دانشگاهها و تمرکز بر ارتقای کیفی آنها ضرورتی است که به تعویق انداختن آن موجبشده تا کشور عربستان سعودی در حوزه کیفیت دانشگاههایش در رتبهبندیهای جهانی از ایران جلو بزند!
بیکار باسواد، بیکار بیسواد!
ایده دهه هفتادی «بیکار با سواد بهتر از بیکار بیسواد است» سالهاست همچنان اصلیترین معضل کشور شده است. هر چند تب مدرکگرایی سرد شده و آمارهای کنکور و همچنین افرادی که در کنکور انتخاب رشته میکنند و به دانشگاه میروند، هر سال کمتر میشود و دیگر رقابت پشت کنکوریها فقط برای برخی رشتهها مثل پزشکی و دانشگاههای برتر کشور است، اما هنوز هم آمار بالای فارغالتحصیلان بیکار در کنار اینکه حاکمیت دنبالهدار فرهنگ تحصیلات دانشگاهی میانبر موفقیت را به تصویر میکشد، از ناتوانی دانشگاههای کشور برای توسعه فردی و اجتماعی جامعه حکایت دارد. بدین معنا که دانشگاهها نمیتوانند افراد متخصصی را تربیت کنند که هم در زندگی فردی بتوانند لااقل در حوزه تحصیلات شغلی برای خود دست و پا کنند و هم در نگاه کلان و حوزههای اجتماعی بتوانند گرهی از کشور باز کنند و چرخهای صنعت و دانش کشور را بچرخانند.