در سالهای اخیر، عطاریها که روزگاری نماد طب سنتی و عرضه گیاهان دارویی بیضرر بودند، به یکی از چالشهای جدی نظام سلامت ایران تبدیل شدهاند. و کسی هم نمیپرسد ریشه اصلی این فعالیتها کجاست؟
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، عطاریها که قرار بود تنها گیاهان دارویی خشک شده ساده بفروشند، حالا در بسیاری موارد به بستری برای فعالیتهای غیرقانونی و خطرناک تبدیل شدهاند، از فروش داروهای قاچاق و تقلبی گرفته تا دخالت در امور پزشکی و حتی عرضه مواد مخدر. اما پرسش اصلی اینجاست که این داروهای غیرمجاز، که گاه به مسمومیت، اعتیاد و حتی مرگ منجر میشوند، از کجا میآیند؟
پاسخ تلخ است: بخش عمده این محصولات از بازار سیاه، شبکههای قاچاق مرزی و حتی انحراف دارو از داروخانههای متخلف تأمین میشود. این واقعیت، بیش از آنکه صرفاً تخلف عطاریها را نشان دهد، ضعف عمیق در نظارت بر زنجیره تأمین دارو را عیان میکند.
آمارهای متکثر
آمارها درباره عطاریها و تعداد غیرمجاز آنها زیاد است. اخیرا تعداد عطاریها ۱۵هزار و تعداد غیرمجاز آنها ۵۰۰ عطاری اعلام شده است. اما بر اساس برآوردهای رسمی، حدود ۱۲ هزار عطاری در کشور با مجوز وزارت صمت فعالیت میکنند، اما تخمینها از وجود ۲ تا ۳ هزار عطاری غیرمجاز حکایت دارد، و گزارشهای میدانی این عدد را حتی بیشتر میدانند. در تهران، تعداد عطاریهای غییاب یا تقلبی به بازار سیاه نشت میکنند. حتی برخی عطاریها خودشان اقدام به تولید دستساز داروهای ترکیبی میکنند، که اغلب از مواد اولیه قاچاقی و بیکیفیت است. این چرخه معیوب، سلامت عمومی را به خطر انداخته و نشان میدهد برخورد با عطاریها به تنهایی کافی نیست.
برای ریشهکن کردن این معضل، نظارت باید از عطاریها به کل زنجیره تأمین دارو گسترش یابد. انتقال صدور مجوزها به وزارت بهداشت، تشدید جرایم تا حد تعطیلی دائم و تقویت سامانه ردیابی TTAC میتواند گامهای مؤثری باشد. مردم هم باید هوشیار باشند؛ خرید از عطاریهای ناشناس، بازی با جان است. داروخانههای مجاز و استعلام اصالت دارو، تنها راه ایمن است. باید مراقب دارخانهها نیز بود. شماره ۱۹۰ برای گزارش تخلفات در دسترس است، اما تا وقتی بازار سیاه نفس میکشد، این بحران ادامه خواهد داشت.