۱۴۰۳/۰۶/۱۵ ۱۳:۴۹
عزاداری محسنیه
آیا برگزاری عزاداری در هفته نخست ربیعالاول تحت عنوان «ایام محسنیه» ازنظر تاریخی قابلقبول است؟
پاسخ:
سقط شدن فرزند حضرت زهرا (سلامالله علیها) که از او با نام «محسن» یاد میشود، مربوط به حادثه هجوم به منزل آن حضرت برای گرفتن بیعت از امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است که بعد از رحلت رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) رخ داد. (1) اما توجّه داشته باشید که مورّخان درباره تاریخ رحلت پیامبر (صلّی الله علیه و آله) اتّفاق نظر ندارند. (2)
روزهای نخست ربیعالاول با دو پیشفرض، بهعنوان محسنیه مطرح میشود: یکی اینکه پیامبر (صلّی الله علیه و آله) در روز 28 صفر رحلت فرموده باشد (و البته قول مشهور میان شیعه نیز همین است) و دوم اینکه حادثه هجوم به خانه حضرت زهرا (سلامالله علیها) در همان روزهای نخست بعد از رحلت رخ داده باشد.
در اینجا با صرفنظر از اختلافات تاریخی، تنها به این سؤال پاسخ خواهیم داد که آیا هجوم، در روزهای نخست بعد از رحلت رخداده یا با تأخیر انجامشده است؟ روشن است که اگر وقوع رحلت در روز 28 صفر را نپذیریم، وقوع حادثه هجوم و شهادت محسن بن علی در هفته اوّل ربیعالاول، از اساس منتفی خواهد شد.
لز در هر دو نوبت، حضرت زهرا (سلامالله علیها) همراه امام بوده و حتی اگر بگوییم منظور از «همه اصحاب» بزرگان و سران آنان باشد، بازهم رفتن به درِ خانه آنان در طیّ سه شب، کاری نیست که دریکی دو ساعت انجام شود و میبایست ساعات طولانی از هر شب به این کار اختصاص یابد. پس در هیچیک از این جریانات، حضرت زهرا (سلامالله علیها) جراحت نداشته وگرنه نمیتوانست همراه علی (علیهالسلام) ساعات طولانی از شب را به سر زدن به خانه اصحاب سپری کند. بعدازآن وقایع نیز که امام مشغول گردآوری نهایی قرآن کریم شد، خبری از هجوم نبود و در گزارشهای مربوط به این موضوع، سخنی از ماجرای هجوم و یا جراحت حضرت فاطمه (سلامالله علیها) به چشم نمیخورد. کار تدوین قرآن هم حتماً چند روزی طول کشیده و ازاینرو، با اطمینان میتوان گفت حادثه هجوم، در روزهای نخست بعد از رحلت رخ نداده است. (8)
بهعلاوه، در گزارش سُلیم بن قیس تصریحشده است که ابوبکر، امیرالمؤمنین (صلواتاللهعلیه) را برای بیعت احضار کرد؛ ولی آن حضرت عذر آورد که مشغول تدوین قرآن است؛ ولی بعد از اتمام کار قرآن و ارائه آن بود که عمر به ابوبکر گفت: «بهسوی علی بفرست [و او را احضار کن] تا بیعت کند؛ زیرا تا او بیعت نکند، ما هنوز کاری نکردهایم». (9)