مهدی عرب صادق، کارشناس دیپلماسی انرژی، در گفتوگو با« شبکه خبری ایران۲۴» طرح سیاستی دکتر محمدجواد ظریف را فرصتی راهبردی توصیف کرد و همزمان بر ضرورت نقد دقیق و اجتناب از «آرزو فروشی» تأکید کرد.
عدم تقارن در معامله: مهمترین نقطه ضعف طرح، عدم تعادل میان «آنچه ایران میدهد» و «آنچه دریافت میکند» است. ایران باید امتیازاتی سخت، ملموس و غیرقابل بازگشت بدهد؛ محدودیت هستهای، بازگشایی تنگه هرمز و محدودیت موشکی، در حالی که آمریکا تعهداتی مبهم، قابل تفسیر و بازگشتپذیر ارائه میدهد. تجربه برجام نشان داده حتی قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت نتوانست از خروج یکطرفه آمریکا جلوگیری کند. عرب صادق افزود: «اگر تندروهای هزینهساز هزینه نداده بودند، مانع بهرهوری کشور از تعاملات اجرایی و سرمایهگذاری نمیشدند؛ این حد بهتر ابزار هزینهسازی برای خروج آمریکا میشد.»
پیششرطهای مذاکره فراهم نیست: عربستان سعودی همچنان به آمریکا برای «تمام کردن کار» ایران فشار میآورد، امارات میزبان انبوهی از جنگندههای آمریکایی است و اسرائیل هنوز درخواست پایان جنگ نداده است. شروع مذاکره پیش از رسیدن به اوج فشار میتواند به معنای از دست دادن فرصتهای بزرگتر باشد. وی پیشنهاد داد منتظر تکمیل «چارت اقدامات» ایران در میدان باشیم تا دشمن چارهای جز درخواست آتشبس نداشته باشد و نظر فرماندهان میدانی کارآزموده در سیاست نیز لحاظ شود.
امتیاز هستهای: بازگشت به محدودیتهای برجامی در حالی که ایران توانایی غنیسازی اورانیوم تا ۶۰ درصد را دارد و زمان گریز آن به حداقل یک هفته کاهش یافته است، ممکن است مذاکره از موضع قدرت تلقی نشود. عرب صادق افزود: «نباید رویا فروشی کنیم، آستانه تحمل باید دقیق محاسبه شود؛ تاخت و تاز توأم با ادعای انقلابیگری به دیپلماسی کشور هرچند تحت رهبری امین و انقلابی، دلسوزی واقعی نیست.»
اعتماد به آمریکا با سابقه خیانت: تاریخ نشان داده آمریکا هر بار که منافعش به خطر افتاده، از توافقات خارج شده است؛ برجام، خروج از معاهده منع موشکهای هستهای متوسط با روسیه، لغو یکطرفه توافق اقلیمی پاریس و نمونههای دیگر. بنابراین پیمان عدم تعرض بدون سازوکار اجرایی و نظارتی دقیق، صرفاً یک کاغذ بیاعتبار است.