او «ازْهَدُ الزّاهِدین» است یعنی بیرغبتترین زاهدان به دنیا بود؛ زُهد و وَرع از نام مبارک او کرامت گرفته است؛ به تعبیر نغز خودش که امیرکلام بود، دنیا را سه طلاقه کرده بود. به سبب ریشه خانوادگی و نسب و حَسَب شریف و مقام دنیوی عالیاش که فرمانروای پهنه وسیعی از کره خاکی بود، چنانچه اراده میکرد، میتوانست شهد ناب عسل و مغز گندم و بافته ابریشم را اطعمه و جامهتن خود سازد، اما از مواهب دنیا تنها به قرصی نان جو و نمک بسنده کرده بود که این طعام ساده را نیز با مساکین شریک میشد. جامهتنش نیز مندرس و پوسیده بود.
او «امامالمتّقین» است، تقواپیشگان و خداترسان تاریخ، بر او اقتداء میکنند؛ او «امامُالاَبرار» است، نیکان روزگار بر پیشوایی او به خود میبالند؛ او «اَوَّلُ مـَن آمـَنَ بـِاللّه» است و نخستین کسی بود که به خدا و رسول خدا ایمان آورد؛ او «اَوَّلُ مـَظْلُوم» است و نخستین کسی است که در راه خدا ستم دید و … چنانچه بخواهیم خصائص و صفات علی اعلاء را برشماریم، ذهن و قلم و دفتر یاری نمیکند و به تعبیر مولانا درنمییابد در هزاران مثنوی.
اوراق دفتر تاریخ مملو و مشحون از فضائل امیرالمؤمنین علی علیهالسلام است؛ بعد از وجود مبارک نبی خاتم (ص) در هیچ انسانی همچون علی (ع) این مقدار صفات ممتاز عالیه جمع نیست؛ علاوه بر این، عظمت وجودی و شخصیتی علی (ع) ابعاد عمیق و ناشناختهای نیز دارد که فهمش برای بشر عادی غیرممکن است و جز کسانی که خودشان مثل او مرتبط با منبع غیب و مستفیض از افاضه الهی بودند، کسی نتوانسته و نمیتواند این ابعاد عمیق و ناشناخته را درک کند.