تغییر رویکرد از «تنبیه مصرفکننده» به «پاداش صرفهجویی» میتواند میلیونها ایرانی را به همکار دولت در مدیریت مصرف تبدیل کند
جوان آنلاین: یکی از مهمترین اقداماتی که در دوره جدید پس از جنگ تحمیلی سوم باید به طور جدی پررنگ شود نقش دادن به مردم در حکمرانی کشور است. یکی از مهمترین بخشهای حکمرانی نیز حکمرانی انرژی است که با اصلاح سازوکارها (نظیر اعطای اعتبار انرژی به کد ملی) و همچنین تبدیل کردن مردم به تولیدکننده انرژی به جای مصرفکننده صرف بودن، زمینه عبور کشور از ناترازی و افزایش تولید انرژی نیز فراهم خواهد شد.
در مقاطع حساس تاریخ ملتها، برخی تحولات صرفاً یک تغییر مدیریتی یا اقتصادی نیستند، بلکه نقطه آغاز یک تحول بنیادین در الگوی حکمرانی محسوب میشوند. جمهوری اسلامی ایران نیز در شرایط جدید منطقهای و بینالمللی و در دورهای که پس از جنگ تحمیلی سوم وارد مرحلهای تازه از بازسازی، پیشرفت و تثبیت قدرت ملی شده است، نیازمند بازتعریف نقش مردم در عرصههای مختلف حکمرانی است. تجربه چهاردهه گذشته نشان داده است؛ هرجا مردم به عنوان صاحبان اصلی کشور در تصمیمگیریها و منافع اقتصادی مشارکت داده شدهاند، موفقیتهای بزرگ حاصل شده و هرجا مردم صرفاً دریافتکننده خدمات یا مخاطب سیاستها بودهاند، کارآمدی نظام حکمرانی کاهش یافته است.
یکی از مهمترین حوزههایی که امروز بیش از هر زمان دیگری به مردمیسازی نیاز دارد، حوزه انرژی است. ایران با وجود برخورداری از بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان، در سالهای اخیر با پدیده ناترازی انرژی مواجه شده است؛ ناترازیای که خود را در کمبود برق در تابستان، محدودیت گاز در زمستان و فشار روزافزون بر شبکه تولید و توزیع انرژی نشان میدهد. این وضعیت در حالی شکل گرفته که بخش مهمی از ظرفیتهای مردمی کشور برای مدیریت مصرف و تولید انرژی همچنان بلااستفاده باقی مانده است.
واقعیت آن است که الگوی فعلی حکمرانی انرژی در کشور، مردم را عمدتاً به مصرفکننده تبدیل کرده است. در این مدل، دولت تولیدکننده، توزیعکننده و یارانهدهنده انرژی است و مردم صرفاً دریافتکننده خدمات محسوب میشوند. نتیجه چنین ساختاری افزایش مصرف، کاهش انگیزه برای بهینهسازی و وابستگی کامل خانوادهها به منابع دولتی بوده است. در حالی که عبور پایدار از ناترازی انرژی مستلزم آن است که مردم از جایگاه مصرفکننده صرف خارج شده و به بازیگران فعال بازار انرژی تبدیل شوند.