در فرهنگ عاشورا، معنویت از مسئولیت اجتماعی جدا نیست. دعا، اخلاق، خدمت به مردم، دفاع از حق و عدالتخواهی در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند. معنویت عاشورایی انسان را نسبت به سرنوشت دیگران مسئولتر میسازد و بندگی خدا را با خدمت به مردم، حمایت از مظلوم و تلاش برای اصلاح جامعه پیوند میدهد
جوان آنلاین: در ماه محرمالحرام، ماه حماسه و سوگ حسینی، بار دیگر دلها به سوی کربلا و پیام جاودانه عاشورا روانه شده است. عاشورایی که نه فقط یک واقعه در تاریخ، بلکه مکتبی برای زیستن آگاهانه، عزتمندانه و مسئولانه است. در همین زمینه در گفتوگویی با حجتالاسلاموالمسلمین محمد دستاران، کارشناس معارف دینی و عاشورایی تلاش شده است تا از دل این نهضت تاریخی، مؤلفههای یک سبک زندگی امروزی استخراج شود. سبکی که بر بصیرت، عزت، مسئولیتپذیری، وفاداری و ایثار استوار است و میتواند پاسخگوی نیازهای انسان معاصر در عرصه فردی، خانوادگی و اجتماعی باشد.
سالهاست شعار «عاشورا» طنینانداز است، اما بسیاری از مردم بهویژه نسل جوان، عاشورا را بیشتر شبیه به یک «واقعه تاریخی» در گذشته میبینند که اتفاق افتاده و تمام شده است. اگر بخواهیم این نگاه را تغییر دهیم و آن را به یک «سبک زندگی» عملی و روزمره تبدیل کنیم، مهمترین مؤلفههای این سبک زندگی عاشورایی چیست؟
در پاسخ به این سؤال ابتدا باید گفت، سبک زندگی عاشورایی بر سه محور اصلی استوار است؛ بصیرت در شناخت حق، شجاعت در دفاع از حق و اخلاص در عمل به حق. سایر مؤلفهها و شاخههای این سبک زندگی در حقیقت جلوهها و نمودهای همین سه اصل بنیادین هستند. در فرهنگ شیعه و بلکه در نگاه اکثر مسلمانان، عاشورا یک رخداد تاریخی صرف نیست، بلکه «الگوی زیستن» تلقی میشود؛ الگویی که میتوان مجموعهای از ارزشها، باورها و رفتارهای کاربردی در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی را از آن استخراج کرد و در زندگی امروز به کار بست. یکی از مهمترین مؤلفههای سبک زندگی عاشورایی، حقمحوری و حقیقتجویی است. از نگاه عاشورا، معیار تصمیمگیری انسان، منفعت شخصی، شهرت، مصلحتاندیشیهای زودگذر یا حتی همراهی اکثریت افراد نیست، بلکه «حق» است. امام حسین (ع) در نهضت عاشورا نشان داد که حاضر نیست برای حفظ موقعیت، آسایش، امنیت یا منافع خود با آنچه ناحق است، سازش کند. جمله معروف و تاریخی «مثلی لایبایع مثل یزید» تجلی همین نگاه حقمحور است؛ نگاهی که حق را بر هر مصلحت دیگری مقدم میداند. نمونه بارز این رویکرد در دوران معاصر را میتوان در سیره سیدنا القائد الشهید امام خامنهای (قدس الله سره) مشاهده کرد که ترامپ را حتی شایسته مبادله پیام نیز نمیدانست. این نگاه، ریشه در همان اصل حقمحوری دارد. اصلی که بر پایبندی به عدالتخواهی، ایستادگی بر ارزشها و دفاع از حقیقت حتی در دشوارترین شرایط تأکید میکند و اجازه نمیدهد انسان برای کسب منفعت یا دفع تهدید، از اصول خود عقبنشینی کند.
اشاره شما به سیره رهبری معظم انقلاب، نقطه عطفی در فهم عمق این حقطلبی است، اما فراتر از سیاست، در زندگی روزمره و روابط انسانی، پیام دیگری از عاشورا وجود دارد که به «عزت و کرامت انسانی» برمیگردد. امام حسین (ع) چگونه مرز میان «زندگی با ذلت» و «مرگ با عزت» را ترسیم کردند و این درس چه کاربردی در حفظ کرامت انسانی در جامعه امروز دارد؟